Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Menteşe

Hinge

Tanım

Keşifçi veri analizinde, bir veri setindeki alt %25'lik veya üst %25'lik dilimleri kalan kısımdan ayıran kritik puan eşiklerinden her biri.

Örnek Vaka / Uygulama

100 öğrencilik bir istatistik sınavı notları veri setinde, puanlar küçükten büyüğe sıralandığında alt %25'lik dilimi (ilk 25 öğrenciyi) üstteki kalan çoğunluktan ayıran kesme noktası alt menteşedir; aynı mantıkla üst %25'lik dilimi ayıran nokta ise üst menteşedir.

Derin Analiz

Keşifçi veri analizi (EDA) bağlamında menteşeler, John Tukey tarafından geliştirilen kutu grafiklerinin (boxplot) temel yapı taşlarını oluşturur. Geleneksel çeyrekliklere (quartiles) oldukça benzerler; ancak hesaplama algoritmasındaki küçük nüanslar nedeniyle (özellikle veri setinin boyutu ve tek/çift elemanlı olmasına bağlı olarak) medyanın altındaki ve üstündeki alt grupların konumunu belirlemede kullanılırlar. Veri dağılımının yayılımını, çarpıklığını ve olası aykırı değerleri (outliers) görselleştirmede istatistiksel birer çapa görevi görürler.

Etimoloji

Orta İngilizce 'hengEN' (asma, sarkma) fiilinden ve Germen kökenli 'hangen' kelimesinden evrilmiştir.

Karıştırmayın

Çeyreklikler (Quartiles) ile sıklıkla karıştırılır; çeyreklikler matematiksel olarak tam yüzdelik dilim hesaplama yöntemlerine dayanırken, menteşeler Tukey'nin orijinal EDA yaklaşımındaki özel konum belirleme kurallarına göre türetilir.