Çapa
Anchor
Tanım
Öznel yargılarda ve tahmin yürütme süreçlerinde kullanılan başlangıç referans noktası.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir gayrimenkul değerleme uzmanının, satılacak bir evin ilk başta söylenen yüksek fiyatından (çapa) etkilenerek, evin gerçek piyasa değerini o yüksek rakama yakın tahmin etmesi.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve karar teorisinde çapa (anchor), bireylerin belirsizlik altında sayısal veya niteliksel tahminler yaparken dayandıkları ilk bilgi parçasını ifade eder. Kahneman ve Tversky'nin öncülük ettiği çalışmalar, insanların bu başlangıç değerinden (çapadan) hareketle ayarlama yapma eğiliminde olduklarını, ancak bu ayarlamanın genellikle yetersiz kaldığını (anchoring and adjustment heuristic) kanıtlamıştır. Nörobiyolojik düzeyde bu süreç, prefrontal korteks ve parietal ağların bellekten geri çağrılan ilk veriyi baskın bir bilişsel ağırlık olarak işlemesiyle karakterizedir. Algısal ve sayısal yargılarda dışsal uyarıcıların bilişsel haritayı manipüle etme potansiyelini açıklar.
Etimoloji
Latince 'ancora' (çapa) sözcüğünden evrilmiş olup, bilişsel psikoloji literatürüne karar alma süreçlerindeki referans noktası metaforuyla dahil olmuştur.
Karıştırmayın
Eksik bilgi (underinformation) ve önyargı (bias); çapa spesifik olarak kararın yönünü belirleyen ilk referans değeridir.