Ölçme Hatası
Measurement Error
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir depresyon ölçeği uygulanan bir hastanın o anki yorgunluk düzeyi, test odasının aşırı sıcak olması veya soruların yanlış anlaşılması nedeniyle gerçek depresyon düzeyinden farklı bir puan alması ölçme hatasıdır.
Derin Analiz
Psikometri ve istatistikte ölçme hatası, psikolojik yapıların doğrudan gözlenememesinden ve dolaylı göstergelerle (testler, anketler, envanterler) ölçülmeye çalışılmasından kaynaklanan kaçınılmaz bir varyans bileşenidir. Klasik Test Kuramı (CTT) çerçevesinde toplam varyans, gerçek puan varyansı ile hata varyansının toplamı olarak modellenir ($X = T + E$). Hatalar iki ana gruba ayrılır: Sistematik hatalar (geçerliği doğrudan tehdit eden, ölçülen yapının dışındaki faktörlerden kaynaklanan düzenli sapmalar) ve seçkisiz (rastgele) hatalar (güvenirliği düşüren, yönü ve miktarı öngörülemeyen anlık dalgalanmalar). Psikometrik araçların geliştirilmesinde amaç, hata varyansını minimize ederek iç tutarlılık (Cronbach Alpha, KR-20) ve test-tekrar test güvenirliğini maksimize etmektir.
Etimoloji
Karıştırmayın
Örnekleme hatası (sampling error) ile sıkça karıştırılır; örnekleme hatası evren yerine örneklem seçilmesinden kaynaklanırken, ölçme hatası seçilen örneklem üzerinde veri toplama aracının kusurlarından doğar.