Ölçme Ölçeği
Measurement Scale
Tanım
Araştırma sürecinde değişkenlerin niteliklerini sayısallaştırmak ve kategorize etmek için kullanılan, artan güç ve karmaşıklığa sahip dört temel matematiksel yöntem dizisidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir depresyon araştırmasında katılımcıların medeni durumu nominal ölçekle (1: Bekar, 2: Evli), Beck Depresyon Envanteri'nden aldıkları ham puanlar aralıklı ölçekle, tedavi için merkeze gelen hastaların bekleme süreleri ise dakika cinsinden oranlı ölçekle ölçülür.
Derin Analiz
Psikometri ve nicel araştırma yöntemlerinde ölçme ölçekleri, verilerin matematiksel özelliklerini ve uygulanabilecek istatistiksel analiz türlerini doğrudan belirler. Stevens'ın sınıflandırma teorisine dayanarak bu ölçekler nominal (sınıflama), ordinal (sıralama), interval (eşit aralıklı) ve ratio (oranlı) olmak üzere hiyerarşik bir yapı arz eder. Her üst basamak, bir alt basamağın matematiksel özelliklerini bünyesinde barındırır ve daha gelişmiş aritmetik işlemlerin (örneğin toplama, çıkarma, çarpma, bölme) yapılmasına olanak tanır. Nominal ölçekler yalnızca kategorik etiketleme yaparken, oranlı ölçekler mutlak ve gerçek bir sıfır noktasına sahip olarak en yüksek düzeyde matematiksel hassasiyet sunar.
Etimoloji
Latince 'mensura' (ölçü, ölçüm) kelimesinden türetilen 'measurement' ile Latince 'scala' (merdiven, basamak) kökünden gelen 'scale' sözcüklerinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Değişken türleri (sürekli vs. kesikli) ile sıklıkla karıştırılır; değişkenin niteliği ile bu niteliğin sayısal olarak ifade ediliş biçimi (ölçek türü) farklı analitik düzlemlerde incelenir.