İki Yönlü Desen
Two-way Design
Tanım
İki bağımsız değişkenin eş zamanlı olarak manipüle edildiği ve hem ana etkilerinin hem de ortak etkileşimlerinin incelendiği bir faktöriyel araştırma desenidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni bir antidepresan ilacın (İlaç: Var vs. Yok) ve bilişsel davranışçı terapinin (Terapi: Var vs. Yok) depresyon skorları üzerindeki etkisini inceleyen bir klinik araştırmada, 2x2'lik iki yönlü bir deneysel desen kullanılır. Bu sayede sadece ilaç ve terapinin ayrı ayrı başarıları değil, ilacın terapiyle birlikte kullanıldığında yaratacağı sinerjik ya da antagonistik etkileşim (interaksiyon) net bir şekilde gözlemlenir.
Derin Analiz
İki yönlü desen (veya iki faktörlü desen), deneysel psikolojide ve davranış bilimlerinde tek değişkenli sınırlamalardan kaçınmak için geliştirilmiş temel bir metodolojidir. Bu desende, her biri kendi içinde seviyelere ayrılmış iki bağımsız değişken (faktör), bağımlı değişken üzerindeki potansiyel etkileri açısından çaprazlanır (crossed). Bu sayede araştırmacı, birinci bağımsız değişkenin ana etkisini (main effect), ikinci bağımsız değişkenin ana etkisini ve en önemlisi bu iki değişkenin birbiriyle olan etkileşimini (interaction effect) istatistiksel olarak test edebilir. Varyans Analizi (ANOVA) ile birlikte yürütülür; etkileşim terimi, bir bağımsız değişkenin etkisinin diğer bağımsız değişkenin düzeyine göre değişip değişmediğini ortaya koyarak gerçeğe daha yakın modeller kurmayı sağlar.
Etimoloji
İngilizce 'two' (iki) ve 'way' (yol, yön) kelimelerinin birleşiminden türetilmiş; istatistik literatüründe faktöriyel düzenlerin boyut sayısını belirtmek için kullanılan analitik bir terimdir.
Karıştırmayın
Tek yönlü desen (one-way design) ile karıştırılır; tek yönlü desende yalnızca tek bir bağımsız değişken bulunurken, iki yönlü desende iki bağımsız değişken ve bunların etkileşimi analiz edilir.
Keşfetmeye Devam Edin
Etkileşim Etkisi
Etkileşim Etkisi
İnteraction Effect
Faktöriyel bir tasarımdır; iki veya daha fazla bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerinde, bireysel etkilerinin toplamından bağımsız ve öte bir ortak etki yaratması durumudur.
İncele