Nedensel Belirsizlik
Causal Ambiguity
Tanım
Birden fazla olgudan hangisinin belirli bir etkiye yol açtığının ya da neden ile etkinin birbirine karıştığı yönlerin bilinmediği durum.
Örnek Vaka / Uygulama
Depresyon tanısı alan bireylerde sosyal izolasyonun mu depresyona neden olduğu, yoksa depresyonun mu sosyal izolasyona yol açtığının net olarak kestirilemediği klinik senaryo.
Derin Analiz
Nedensel belirsizlik, araştırma metodolojisinde ve deneysel tasarımda içsel geçerliliği tehdit eden temel epistemolojik engellerden biridir. Gözlemsel çalışmalarda veya karmaşık psikolojik süreçlerde, bağımsız değişken ile bağımlı değişken arasındaki yönlülüğü saptamak güçleştiğinde ortaya çıkar. Bilişsel psikoloji ve ekonomi gibi alanlarda, stratejik kaynakların veya davranışsal örüntülerin nihai başarıyı ya da patolojiyi tam olarak hangi mekanizma üzerinden tetiklediği bu kavramla ele alınır. Kontrollü ampirik araştırmalar, manipülasyon ve rastgele atama teknikleri, bu belirsizliği ortadan kaldırmak için başvurulan temel araçlardır.
Etimoloji
Latince 'causa' (neden, sebep) ve 'ambiguitas' (belirsizlik, çift anlamlılık, kararsızlık) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Korelasyon (iki değişken arasındaki ilişkiyi gösterir ancak nedensellik kurmaz) ve Üçüncü Değişken Sorunu (gizli bir faktörün her iki değişkeni de etkilemesi durumu).