Aktif Aldatma
Active Deception
Tanım
Araştırma katılımcılarına daha geçerli sonuçlar elde etmek amacıyla kasıtlı olarak yanlış bilgi verilmesi suretiyle yanıltılması.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir araştırmacının, katılımcılara kadınların uzamsal zeka testlerinde erkeklerden istatistiksel olarak daha başarısız olduğuna dair sahte bir akademik rapor okutması ve ardından bu manipülasyonun katılımcıların kendi test performansları üzerindeki olası performans düşüşünü (stereotip tehdidi bağlamında) incelemesi aktif aldatmaya örnektir.
Derin Analiz
Deneysel psikoloji ve sosyal bilimler metodolojisinde, katılımcıların doğal ve tarafsız (demand characteristics etkisinden arınmış) davranışlarını gözlemlemek için kullanılan metodolojik bir stratejidir. Araştırmacının hipotezi veya gerçek amaçları hakkında sahte senaryolar, yanlış istatistiksel veriler veya manipüle edilmiş geri bildirimler sunmasını kapsar. Nörobiyolojik ve bilişsel düzeyde, bireyin beklenti kurallarını (expectancy violations) tetikler ve karar verme mekanizmalarındaki örtük önyargıları açığa çıkarır. Ancak bu yöntem, Helsinki Deklerasyonu ve APA etik ilkeleri gereğince, katılımcılara zarar vermeme (non-maleficence) ve araştırma sonrasında tam bilgilendirme (debriefing) yapılmasını zorunlu kılan sıkı etik denetimlere tabidir.
Etimoloji
Latince 'activus' [faal, hareketli] (ago, agere kökünden) ve 'deceptio' [aldatma, yanıltma] (decipere [tuzak kurmak, kandırmak] fiilinden) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Pasif aldatma (passive deception) ile sıklıkla karıştırılır; pasif aldatmada katılımcıya yanlış bilgi verilmez, aksine araştırmanın bazı yönleri veya gerçek amacı bilinçli olarak saklanır.