Tutarlılık Kontrolü
Consistency Check
Tanım
Verilerin doğruluğunu, mantıksal tutarlılığını ve hesaplama süreçlerinin hatasızlığını teyit etmek amacıyla deneysel veya istatistiksel prosedürlere entegre edilen denetim yöntemidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir kişilik envanterinde, 12. maddede 'Genellikle insanlara güvenmem' ifadesine tam katıldığını belirten bir katılımcının, 45. maddede yer alan 'İnsanların iyi niyetli olduğuna inanırım' ifadesine de tam katılması durumunda sistem otomatik bir tutarlılık kontrolü tetikler ve bu iki zıt ifade arasındaki çelişkiyi işaretleyerek veriyi incelenmek üzere işaretler.
Derin Analiz
Metodolojik geçerlik ve veri hijyeni bağlamında kritik bir öneme sahiptir. Nicel araştırmalarda ve psychometric (psikometrik) test geliştirmede, katılımcıların dikkatsizliğini, rastgele yanıt verme eğilimini (random responding) veya manipülatif davranışlarını saptamak için kullanılır. Örneğin, ölçek içerisinde ters kodlanmış maddelerin denetlenmesi ya da demografik değişkenler arasındaki mantıksal bağların (örneğin; yüksek akademik derece beyan eden bir bireyin asgari yaş sınırını sağlaması) çapraz sorgulanması bu mekanizmanın temelini oluşturur. İstatistiksel modellemede ise ham verinin veri tabanına hatalı girilmesini (data entry error) önlemek adına algoritmik sınırlar tanımlanmasını kapsar.
Etimoloji
Latince 'consistentia' (yerinde durmak, sağlam/tutarlı olmak; 'con-' [birlikte] + 'sistere' [durdurmak, durmak]) ve İngilizce 'check' (kontrol etmek, denetlemek) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Güvenilirlik (Reliability) ile sıklıkla karıştırılır. Güvenilirlik, bir testin ölçmek istediği şeyi tutarlı bir şekilde ölçme derecesiyken; tutarlılık kontrolü, anlık veri toplama veya işleme sürecinde mantıksal çelişkileri yakalamaya yönelik anlık bir denetim mekanizmasıdır.