Karar Kuralı
Decision Rule
Tanım
Hipotez testlerinde, sıfır hipotezinin reddedilip reddedilmeyeceğini belirleyen ve test istatistiğinin kritik değer sınırlarını tanımlayan formal ölçüttür.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikofarmakoloji araştırmasında, yeni bir antidepresanın kaygı skorları üzerindeki etkisi incelenmektedir. Araştırmacı, bağımsız örneklem t-testi sonucunda elde edilen t değerinin kritik değer olan 2.01'i aşması durumunda sıfır hipotezini reddedeceğini önceden belirlemiştir. Hesaplanan t istatistiği 2.45 çıktığında, belirlenen karar kuralı gereği sıfır hipotezi reddedilir ve ilacın anlamlı bir etkiye sahip olduğu sonucuna varılır.
Derin Analiz
İstatistiki çıkarım sürecinde karar kuralı, tip I ve tip II hata olasılıklarını (alfa ve beta düzeyleri) kontrol altında tutmak için kullanılan matematiksel eşiktir. Örneğin, çift yönlü z testinde anlamlılık düzeyi $\alpha = .05$ olarak belirlendiğinde, test istatistiğinin mutlak değerinin 1.96'yı aşması durumu bir karar kuralıdır. Bu kural, örneklem verisinin tesadüfi dalgalanmalarla açıklanamayacak kadar uç bir bölgede yer alıp almadığını, yani evren parametresi hakkında anlamlı bir çıkarım yapılıp yapılamayacağını ampirik olarak kararlaştırır.
Etimoloji
İngilizce 'decision' (Latince 'decidere': kesmek, karara varmak, 'de-' [aşağı/tamamen] + 'caedere' [kesmek]) ve 'rule' (Latince 'regula': düz çubuk, kural, ölçüt) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Anlamlılık Düzeyi (p-değeri) ile sıklıkla karıştırılır; anlamlılık düzeyi hataya tolerans eşiğini belirtirken, karar kuralı bu eşiğe uymak için test istatistiğinin alması gereken somut sayısal sınırları ifade eder.