Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

İstatistik ve Araştırma Yöntemleri

Bu alanda
140
bilimsel terim bulunuyor.

Açısal Dönüşüm

Angular Transformation

Oran veya yüzde verilerinin varyansını sabitlemek ve dağılımını normalleştirmek amacıyla uygulanan bir matematiksel ve istatistiksel dönüşüm yöntemidir.

İncele

Agregasyon Problemleri

Aggregation Problems

Bireysel düzeydeki etkilerin, kurumsal veya grup düzeyindeki verilerle analiz edildiğinde gözden kaçması veya hatalı şekilde gruba atfedilmesi durumu.

İncele

Alfa

Alpha

İstatistiksel testlerde doğru olan sıfır hipotezinin yanlışlıkla reddedilme olasılığını (Tip I hata) veya psikometrik testlerde iç tutarlılık güvenirlik katsayısını ifade eden sembolik değer.

İncele

Alfa Düzeyi

Alpha Level

Hipotez testlerinde sıfır hipotezinin (H0) doğru olmasına rağmen reddedilmesi olasılığını, yani Tip I hata yapma maksimum kabul edilebilir sınırını belirleyen önsel olasılık eşiğidir.

İncele

Alternatif Hipotez Dağılımı

Alternative Hypothesis Distribution

Güç analizi sürecinde, sıfır hipotezi dağılımıyla karşılaştırılmak üzere, belirli varsayımlar altında bir karakteristiğin olası değerlerinin teorik kümesidir.

İncele

Ark Sinüs Dönüşümü

Arc Sine Transformation

Oran veya yüzde verilerini normal dağılıma yaklaştırmak ve varyansları homojenleştirmek amacıyla kullanılan matematiksel ve istatistiksel bir veri dönüştürme yöntemidir.

İncele

Arka Plan Değişkeni

Background Variable

Araştırmada birincil odak noktası olmayan, ancak katılımcıların veya birimlerin demografik, sosyal ya da geçmişe dayalı özelliklerini tanımlayan ve sonuçları etkileyebilecek olan kontrol veya betimleme değişkenidir.

İncele

Ayrık Kümeler

Disjoint Sets

Hiçbir ortak elemanı bulunmayan ve kesişim kümesi boş küme olan iki veya daha fazla küme.

İncele

Bağımlı Değişken

Dependent Variable (DV)

Deneysel çalışmalarda bağımsız değişkendeki değişimin ardından gözlemlenen, korelasyonel araştırmalarda ise yordanması veya açıklanması hedeflenen sonuç ölçümüdür.

İncele

Bağımlı Örneklem T Testi

Dependent-samples T Test

İlişkili iki grup ölçümünün (örneğin aynı bireylerin tedavi öncesi ve sonrası skorları) ortalamaları arasındaki farkın sıfırdan anlamlı düzeyde farklı olup olmadığını test eden parametrik istatistiksel analiz yöntemidir.

İncele

Bağımlı Örneklemler

Correlated Samples

Aynı katılımcı grubundan farklı zamanlarda veya ilişkili bireylerden eşleştirilmiş olarak elde edilen, verilerin birbirine istatistiksel olarak bağlı olduğu gözlem setleri.

İncele

Bartlett Varyans Homojenliği Testi

Bartlett Test For Equality Of Variance

İki veya daha fazla bağımsız grubun varyanslarının homojen olup olmadığını test etmek için kullanılan ve özellikle normallik varsayımına duyarlı olan istatistiksel bir prosedür.

İncele

Belirleme Katsayısı

Coefficient Of Determination

Bağımlı değişkendeki varyansın ne kadarının bağımsız değişken ya da değişkenler tarafından ortak olarak açıklandığını gösteren 0 ile 1 arasında değişen sayısal indeks.

İncele

Belirtme Katsayısı

Determination Coefficient

Regresyon modelinde bağımlı değişkendeki varyansın, bağımsız değişken veya değişkenler tarafından ne kadar oranla açıklanabildiğini gösteren istatistiksel ölçü.

İncele

Bessel Düzeltmesi

Bessel’s Correction

Bir örneklem üzerinden varyans ve standart sapma hesaplanırken tahmin yanlılığını azaltmak için paydadaki gözlem sayısı olan n yerine n - 1 değerinin kullanılmasını sağlayan istatistiksel düzeltmedir.

İncele

Beta Düzeyi

Beta Level

Boş hipotezin yanlış olduğu gerçek durumunda, onu reddetmeme olasılığını, yani İkinci Tip (Type II) hata yapma olasılığını ifade eden istatistiksel parametredir.

İncele

Betimsel İstatistik

Descriptive Statistics

Bir örneklem grubuna ait ham verilerin ana özelliklerini, herhangi bir genelleme yapmaksızın sayısal veya grafiksel olarak özetleyen istatistiksel prosedürler bütünü.

İncele

Binom Değişken

Binomial Variable

Yalnızca iki olası sonucu bulunan ve genellikle 0 ile 1 değerleriyle kodlanan kesikli olasılık değişkenidir.

İncele

Birikimli Oransal Frekans

Cumulative Relative Frequency

Veri setindeki belirli bir değere ve o değerden küçük olan tüm diğer değerlere ait oranların toplamını gösteren kümülatif istatistiksel ölçüdür.

İncele

Biyoistatistik

Biostatistics

Biyolojik süreçler, tıp ve epidemiyoloji ile ilgili verilerin toplanması, incelenmesi ve yorumlanmasıyla ilgilenen uygulamalı istatistik dalıdır.

İncele

Blok Tasarım

Block Design

Araştırmaya katılan bireylerin, hedef sonuçla ilişkili belirli bir ortak özelliğe (kovaryat) göre homojen alt kümelere (bloklara) ayrılarak deneysel koşullara dağıtıldığı bir deneysel tasarım türüdür.

İncele

Bloklama Faktörü

Blocking Factor

Deneysel çalışmalarda katılımcıların veya örneklem birimlerinin benzer özelliklerine göre homojen alt kümelere ayrılmasını sağlayan kontrol değişkeni.

İncele

Bonferroni T-testi

Bonferroni T Test

Çoklu karşılaştırmalarda Tip I hata oranını (yanlış pozitif) kontrol etmek amacıyla anlamlılık düzeyinin test sayısına bölünerek düzeltildiği bir istatistiksel test prosedürüdür.

İncele

Bölge Örneklemesi

Area Sampling

Araştırma katılımcılarını belirlemek amacıyla mahalleler, sokaklar veya konutlar gibi önceden tanımlanmış coğrafi alanların örneklem kaynağı olarak seçildiği olasılıklı bir örnekleme yöntemidir.

İncele

Cold-deck Veri Tamamlama

Cold-deck İmputation

Eksik veri setlerindeki boşlukların, mevcut veri kümesiyle doğrudan ilişkili olmayan harici ve önceden belirlenmiş bir kaynaktan alınan değerlerle doldurulması yöntemi.

İncele

Cox Regresyon Analizi

Cox Regression Analysis

Bir veya birden fazla bağımsız değişkenin, önceden belirli bir olasılık dağılımı varsayımı gerektirmeksizin, belirli bir olayın gerçekleşme zamanına etkisini inceleyen çok değişkenli bir yarı-parametrik istatistiksel modelleme tekniği.

İncele

Çapraz Faktörlü Desen

Crossed-factor Design

İki veya daha fazla bağımsız değişkenin her bir düzeyinin, diğer bağımsız değişkenlerin tüm düzeyleriyle eksiksiz bir şekilde kombinlendiği deneysel araştırma deseni.

İncele

Çapraz Sınıflandırma Tablosu

Cross-classification Table

İki veya daha fazla kategorik değişkenin ortak frekans dağılımını gösteren iki boyutlu istatistiksel matris.

İncele

Çapraz Tablolama

Cross-tabulation

İki veya daha fazla kategorik değişkenin ortak frekans dağılımını incelemek ve değişkenler arasındaki olası ilişkileri görselleştirmek için kullanılan iki boyutlu istatistiksel matris.

İncele

Çubuk Grafik

Bar Graph

Niteliksel veya kategorik değişkenlere ait verilerin, aralarında boşluklar bulunan farklı yükseklikteki çubuklar aracılığıyla görselleştirildiği grafik türüdür.

İncele

Demografik Araştırma

Demographic Research

İnsan popülasyonlarının büyüklüğü, dağılımı, yoğunluğu, yaş, cinsiyet, göç ve ölüm oranları gibi istatistiksel özelliklerini inceleyen sistematik araştırma yöntemidir.

İncele

Dengeli Desen

Balanced Design

Her bir deneysel koşulda elde edilen gözlem veya ölçüm sayısının eşit olduğu her türlü araştırma düzenidir.

İncele

Dengeli Latin Karesi

Balanced Latin Square

Tekrarlalı ölçüm tasarımlarında sıra ve taşıma etkilerini dengelemek amacıyla her koşulun her sırada ve diğer tüm koşullardan önce/sonra eşit sayıda yer aldığı özel bir deneysel matris düzenlemesidir.

İncele

Deterministik Model

Deterministic Model

Çıktının tam olarak ve hatasız bir şekilde belirlenebildiği, hata terimi barındırmayan matematiksel fonksiyondur.

İncele

Dikotom Değişken

Dichotomous Variable

Yalnızca iki olası değerden birini (genellikle 0 veya 1) alabilen, bir gözlemin iki kategoriden hangisine ait olduğunu belirten kategorik değişken.

İncele

Doğru Orantılı İlişki

Direct Correlation

İki değişkenin aynı yönde eşzamanlı değişim gösterdiği, biri artarken diğerinin de arttığı (veya biri azalırken diğerinin de azaldığı) matematiksel ve istatistiksel bağıntı türüdür.

İncele

Doğrudan İlişki

Direct Relationship

İki değişkenin eş zamanlı olarak aynı yönde (birlikte artarak ya da azalarak) hareket ettiği istatistiksel ve matematiksel birliktelik.

İncele

Doğrudan Model

Direct Model

Bir veya daha fazla bağımsız değişkenin, araya herhangi bir aracı (mediatör) değişken girmeksizin, doğrudan bir veya daha fazla bağımlı değişkenle olan ilişkisini inceleyen istatistiksel temsil.

İncele

Düzeltilmiş R

Adjusted R

Modeldeki bağımsız değişken sayısı ve örneklem büyüklüğü hesaba katılarak düzeltilmiş çoklu korelasyon katsayısı.

İncele

Eğri Altında Kalan Alan

AUC

Bir iki boyutlu grafikte, bir eğrinin altında kalan entegre alanı ifade eden, istatistikte ve farmakokinetikte yaygın olarak kullanılan bir metrik.

İncele

Eğri Uydurma

Curve Fitting

Verilen bir veri setini minimum hata payıyla ve en yüksek doğrulukla grafiksel olarak temsil eden bir matematiksel fonksiyon veya eğri elde etme istatistiksel süreci.

İncele

Eğrisel

Curvilinear

Değişkenler arasındaki ilişkinin tek yönlü artış veya azalış göstermeyip, belirli bir eşikten sonra yön değiştirdiği eğrisel örüntüyü ifade eder.

İncele

Ekolojik Yanılgı

Ecological Fallacy

Gruplara ait istatistiksel bulguların, o grubun bireylerine hatalı bir şekilde atfedilmesiyle oluşan metodolojik çıkarım hatası.

İncele

Eksik Veri Analizi

Available-case Analysis

İstatistiki analizlerde eksik verilerle başa çıkmak için kullanılan, her bir analiz veya test için veri setindeki tüm mevcut ve eksik olmayan gözlemleri hesaba katan yöntemdir.

İncele

Etki

Effect

Bir sebebin doğrudan neticesinde ortaya çıkan olay, durum veya değişkenler arası istatistiksel sonuç.

İncele

Etki Değişkeni

Effect Variable

Bağımsız değişkenin manipülasyonu veya etkisi sonucunda ortaya çıkan, ölçülen ve bağımlı değişken ile eş anlamlı olarak kullanılan istatistiksel sonuç parametresi.

İncele

Etki Kodlama

Effect Coding

Regresyon analizlerinde kategorik değişkenleri sayısal düzleme aktarırken, referans grubu yerine tüm grupların genel ortalamasını (grand mean) baz alan sayısal atama prosedürüdür.

İncele

Grafik

Chart

Verilerin görsel olarak anlaşılmasını sağlayan grafik veya tablo biçimindeki gösterim; fiil olarak ise bu tür bir gösterim oluşturma eylemi.

İncele

Gruplararası Faktör

Between-subjects Factor

Varyans analizinde, her bir düzeyi farklı katılımcı grupları tarafından deneyimlenen bağımsız değişken.

İncele

Güven Aralığı

CI

Bir popülasyon parametresinin gerçek değerini belirli bir olasılık düzeyiyle kapsaması beklenen tahmini değer aralığı.

İncele

Hesaplama Formülü

Computational Formula

İstatistiki bir kavramın değerini hesaplamak amacıyla türetilmiş, sayısal işlemleri pratikleştiren matematiksel denklem.

İncele

İki Değişkenli

Bivariate

Aynı anda incelenen veya ölçülen iki farklı değişkenin özelliklerini ve aralarındaki olası matematiksel ya da istatistiksel ilişkiyi betimleyen kavram.

İncele

İkili Değişken

Binary Variable

Yalnızca iki olası karşılıklı münhasır değer alabilen, genellikle 0 ve 1 veya 'evet' ve 'hayır' şeklinde kodlanan matematiksel ve istatistiksel veri türüdür.

İncele

İkili Frekans Dağılımı

Bivariate Frequency Distribution

İki kategorik değişkenin gözlenen frekanslarına göre olası tüm kombinasyonlarını gösteren istatistiksel dağılımdır.

İncele

İkiştirilmiş Değişken

Dichotomized Variable

Süreçlerin veya sürekli ölçümlerin (örneğin yaş veya gelir), analitik kolaylık veya eşik değerler nedeniyle yapay olarak iki kategoriye (örneğin genç/yaşlı, düşük/yüksek) indirgendiği veri türüdür.

İncele

Karar Kuralı

Decision Rule

Hipotez testlerinde, sıfır hipotezinin reddedilip reddedilmeyeceğini belirleyen ve test istatistiğinin kritik değer sınırlarını tanımlayan formal ölçüttür.

İncele

Karmaşık Karşılaştırma

Complex Comparison

İki veya daha fazla grubun belirli bir kombinasyonunun, diğer bir veya daha fazla grupla karşılaştırıldığı istatistiksel değerlendirme yöntemi.

İncele

Karşılaştırma

Comparison

İki veya daha fazla veri kümesinin, grubun veya değişkenin benzerlik ve farklılıklarını saptamak amacıyla yapılan analitik değerlendirme.

İncele

Karşılaştırma Bazlı Hata Oranı

Comparison-wise Error Rate

Çoklu istatistiksel karşılaştırmaların her birinde, tekil test düzeyinde Tip I hatası (alfa) yapma olasılığı.

İncele

Karşılıklı Yaprak-gövde Grafiği

Back-to-back Stem-and-leaf Plot

İki farklı veri setinin merkezi bir gövde sütunu etrafında simetrik olarak karşılaştırılmasını sağlayan istatistiksel bir görselleştirme yöntemidir.

İncele

Kartezyen Koordinat Sistemi

Cartesian Coordinate System

n-boyutlu bir uzaydaki herhangi bir noktanın, ortak bir başlangıç noktasına (orijine) olan uzaklıklarının eksenler boyunca sayısal koordinatlarla ifade edilmesini sağlayan matematiksel sistem.

İncele

Kasti Örneklem

Deliberate Sampling

Araştırmaya katılacak bireylerin rastgele yerine önceden belirlenmiş spesifik bir plana veya araştırmacının yargısına dayanarak seçildiği örnekleme yöntemi.

İncele

Kategori-sistem Yöntemi

Category-system Method

Veri unsurlarını önceden belirlenmiş bir kural setine göre kategorilere ayırmayı içeren herhangi bir ölçüm veya sınıflandırma değerlendirme yöntemi.

İncele

Kategorik

Categorical

Birimlerin veya deneysel koşulların, belirli niteliksel özelliklere dayanarak sınıflara veya gruplara ayrılmasını ifade eden sıfat.

İncele

Kategorik Değişken

Categorical Variable

Bir bireyi, nesneyi veya gözlem birimini niceliksel bir skorla değil, sınırlı ve sabit sayıda nitel kümeden birine atayan istatistiksel değişken türü.

İncele

Kavramsal Formül

Conceptual Formula

Bir istatistiksel veya matematiksel hesaplamanın temel mantığını, altındaki teorik yapıyı doğrudan yansıtan formül.

İncele

Kesikli

Discontinuous

Süreklilik arz etmeyen, aralarında belirgin ve kopuk sınır bulunan, ayrı ve bağımsız birimleri veya değerleri ifade eden matematiksel ve istatistiksel nitelik.

İncele

Kesitsel Analiz

Cross-sectional Analysis

Verilerin belirli bir zaman diliminde veya tek bir anlık kesitsel süreçte toplanarak incelenmesi.

İncele

Keşifsel Veri Analizi

EDA

Veri setlerini özetlemek, ana hatlarını ortaya çıkarmak ve istatistiksel modeller kurmadan önce verinin gizli yapısını görselleştirmek için kullanılan analitik yaklaşım.

İncele

Ki-kare Dağılımı

Chi-square Distribution (χ2 Distribution)

Gözlenen değerler ile beklenen değerler arasındaki bağımsız kare farklarının toplamının olasılık dağılımıdır.

İncele

Ki-kare Testi

Chi-square Test

Kategorik veriler arasındaki bağımsızlığı veya teorik bir modelin gözlenen verilerle uyumunu değerlendirmek için ki-kare dağılımını kullanan istatistiksel bir hipotez testidir.

İncele

Klasik Çıkarım

Classical İnference

Olasılığı uzun vadeli göreceli frekanslar olarak ele alan ve parametreleri sabit ama bilinmeyen değerler, verileri ise tesadüfi değişkenler olarak kabul eden istatistiksel çıkarım yaklaşımı.

İncele

Klasik Olasılık

Classical Probability

Rastgele bir sürecin tüm olası çıktıları ile her bir çıktının eşit olasılıkla gerçekleşeceği varsayımına dayanan temel olasılık yaklaşımı.

İncele

Kohort Çalışması

Cohort Study

Ortak bir özelliği ya da deneyimi paylaşan bir grup bireyin (kohort) zaman içinde izlenerek belirli sağlık sonuçlarının veya değişkenlerin insidansının karşılaştırıldığı gözlemsel bir araştırma desenidir.

İncele

Kohort Örneklemesi

Cohort Sampling

Doğum yılı veya belirli bir yaşam olayı gibi ortak bir karakteristiği paylaşan bir veya daha fazla grubun (kohortun) tanımlanarak zaman içinde gözlemlendiği veri toplama yöntemidir.

İncele

Kontrast Analizi

Contrast Analysis

İki veya daha fazla grubun ortalama örüntülerini ve teorik öngörüleri test etmek amacıyla yürütülen, etki büyüklüğü ve anlamlılık düzeyini doğrudan veren odaklanmış istatistiksel karşılaştırma yöntemi.

İncele

Kontrol Değişkeni

Control Variable

Araştırmacının ana ilgi odağı olmayan ancak bağımlı değişken üzerinde potansiyel karıştırıcı etkisi bulunan ve deneysel ya da istatistiksel yöntemlerle sabit tutulan değişken.

İncele

Kontrollü Örneklem

Controlled Sampling

Araştırma evreninden örneklem seçilirken istenmeyen veya veriyi manipüle etme potansiyeli taşıyan belirli özelliklerin seçilme olasılığının bilinçli olarak minimize edildiği metodolojik bir tekniktir.

İncele

Korelasyon

Correlation

İki veya daha fazla rassal değişken arasındaki doğrusal ilişkinin yönünü ve derecesini nicel olarak ifade eden istatistiksel ölçüttür.

İncele

Korelasyon Katsayısı

Coefficient Of Association

İki nicel değişken arasındaki doğrusal ilişkinin yönünü ve derecesini -1.00 ile +1.00 arasında nicelendiren istatistiksel indeks.

İncele

Korelasyon Matrisi

Correlation Matrix

Bir veri setindeki tüm olası değişken çiftleri arasındaki istatistiksel ilişki derecelerini gösteren simetrik kare matris.

İncele

Korelasyonel Araştırma

Correlational Research

Değişkenler arasındaki ilişkilerin, herhangi bir araştırmacı manipülasyonu veya ortam kontrolü olmaksızın, doğal halleriyle gözlemlendiği araştırma türü.

İncele

Korelasyonel Yanılgı

Correlational Fallacy

İki değişken arasındaki istatistiksel ilişkinin otomatik olarak nedensellik ilişkisi anlamına geldiği yönündeki hatalı çıkarımdır.

İncele

Korelat

Correlate

Bir başka değişkenle istatistiksel veya mantıksal bir ilişki içinde bulunan değişken.

İncele

Koşullu Olasılık

Conditional Probability

Bir olayın veya kategorik sonucun, başka bir olay gerçekleştiği takdirde ortaya çıkma olasılığını 0 ile 1 arasında bir değer olarak ifade eden istatistiksel ölçüttür.

İncele

Kovaryans Analizi

ANCOVA

Gruplar arası ortalama farklarını incelerken, bağımlı değişken üzerinde potansiyel karıştırıcı etkisi bulunan bir veya daha fazla sürekli dışsal değişkenin (kovaryatın) istatistiksel olarak kontrol edilmesini sağlayan genel doğrusal model yöntemidir.

İncele

Kovaryasyon

Covariation

İki nicel değişken arasındaki, birinin değerindeki değişimin diğerinin değerinde de sistematik bir değişime yol açtığı karşılıklı ilişki durumu.

İncele

Kriter Değişken

Criterion Variable

Regresyon ve prediktif analiz modellerinde, diğer değişkenler (yordayıcılar) vasıtasıyla öngörülmeye veya açıklanmaya çalışılan bağımlı değişken.

İncele

Küme Örneklemesi

Cluster Sampling

Ana kütlenin coğrafi veya idari olarak doğal alt gruplara (kümelere) bölünmesi ve bu kümelerin rastgele örneklenmesi suretiyle gerçekleştirilen olasılıksal veri toplama yöntemi.

İncele

Küme Rasgeleleştirme

Cluster Randomization

Bireylerin tek tek değil, halihazırda var olan topluluk veya grupların (örneğin sınıflar, hastaneler, köyler) bütün olarak deneysel koşullara rastgele atandığı bir araştırma yöntemidir.

İncele

Kümeye Dayalı Randomize Kontrol Edilmeli Deney

Cluster-randomized Trial

Bireylerin tek tek değil, önceden tanımlanmış doğal ya da coğrafi gruplar (okullar, hastaneler, köyler) bazında müdahale veya kontrol gruplarına seçkiselleştirildiği bir deneysel araştırma tasarımıdır.

İncele

Liste Bazlı Silme

Casewise Deletion

Çok değişkenli veri analizlerinde, analize dahil edilen değişkenlerden herhangi birinde eksik verisi (missing data) bulunan tüm gözlemlerin veya vakaların veri setinden tamamen çıkarılması yöntemi.

İncele

Merkezi Eğilim

Central Disposition

Bir veri setindeki puanların dağılımının orta veya merkez noktasını belirten istatistiksel ölçüt.

İncele

Mevsimsellikten Arındırma

Deseasonalization

Bir zaman serisindeki mevsimsel ve takvime bağlı kısa vadeli dalgalanmaların matematiksel olarak ayıklanarak alttaki gerçek eğilimin ortaya çıkarılması sürecidir.

İncele

Muhafazakâr

Conservative

İstatistiksel analizlerde Tip I hata (yanlış pozitif) olasılığını düşüren ancak buna karşın istatistiksel gücü (power) ve etki büyüklüğünü tespit etme kapasitesini azaltan yöntemleri tanımlayan sıfat.

İncele

Mutlak Değer

Absolute Value

Bir sayının cebirsel işaretinden (pozitif veya negatif olmasından) bağımsız olarak, sayı doğrusu üzerinde sıfıra olan mesafesini ifade eden matematiksel ve istatistiksel değer.

İncele

Nedensel Analiz

Causal Analysis

Araştırma verilerinden güvenilir neden-sonuç ilişkileri çıkarımında bulunmayı amaçlayan istatistiksel ve deneysel yöntemler bütünü.

İncele

Nedensel Çıkarım

Causal İnference

Bir değişkendeki değişimin, başka bir değişkende de bir değişime yol açtığı yönündeki mantıksal ve istatistiksel sonuç çıkarma sürecidir.

İncele

Nedensel Zincir

Causal Chain

Belirli bir etkiyi ortaya çıkaran, hipotetik veya deneysel olarak elde edilmiş ardışık koşullar veya olaylar dizisi.

İncele

Nokta Grafik

Dot Plot

Küçük ölçekli sayısal verileri basit bir sayı doğrusu veya eksen üzerinde noktalarla gösteren temel bir istatistiksel veri görselleştirme grafiği.

İncele

Nüfus Sayımı

Census

Belirli bir popülasyonun tamamının eksiksiz olarak sayılması ve verilerinin kaydedilmesi işlemi.

İncele

Ortak Değişken

Covariate

Bağımlı değişken ile eş zamanlı değişim gösteren ve analitik doğruluğu artırmak amacıyla etkisinin istatistiksel olarak kontrol edildiği ikincil değişken.

İncele

Ortak Metrik

Common Metric

Farklı kaynaklardan elde edilen verilerin anlamlı bir şekilde karşılaştırılabilmesini sağlayan standartlaştırılmış ölçüm birimi veya ölçeği.

İncele

Ortalama

Average

Bir veri setindeki değerlerin eğilimini ve merkezini temsil eden tek bir sayısal özet değer.

İncele

Öncül Değişken

Antecedent Variable

Bir tepki veya sonuç değişkeninden zamansal ya da nedensel olarak önce gelen herhangi bir değişken.

İncele

Önsel Karşılaştırma

A Priori Comparison

Bir araştırma yürütülmeden ve veriler toplanmadan önce, teorik temellere dayanılarak planlanmış iki veya daha fazla niceliğin istatistiksel karşılaştırmasıdır.

İncele

Önyargılı Örnekleme

Biased Sampling

Araştırma evrenini temsil etme yeteneğinden yoksun, belirli özelliklere sistematik olarak ağırlık veren veya dışlayan bir örneklem seçim prosedürüdür.

İncele

Post-hoc Karşılaştırma

A Posteriori Comparison

Veriler toplandıktan ve genel bir etki gözlemlendikten sonra, önceden planlanmamış grup ortalamaları arasındaki farkları incelemek amacıyla yapılan istatistiksel testler.

İncele

Sabit

Constant

Belirli bir işlem veya operasyon serisi boyunca değeri değişmeyen, sabit kalan sayısal veya kavramsal niceliktir.

İncele

Sansürlenmiş Veri

Censored Data

Ölçüm araçlarının sınırları veya gözlem süresinin kısıtlılığı nedeniyle kesin değeri bilinmeyen, ancak hakkında kısmi bilgi barındıran veri türü.

İncele

Sapma Puanı

Deviation Score

Bir veri setindeki gözlenen bireysel bir değer ile o veri setinin aritmetik ortalaması arasındaki farkı ifade eden temel istatistiksel ölçüdür.

İncele

Sayıltı

Assumption

Doğruluğu ayrıca kanıtlanmaksızın, bir önermenin veya teorik çerçevenin temeli olarak doğru kabul edilen varsayım ya da önkoşul.

İncele

Serbestlik Derecesi

Degrees Of Freedom

İstatistiksel bir hesaplamada, değerleri kısıtlanmaksızın bağımsız olarak değişebilen ve parametre tahminine katkı sağlayan veri birimlerinin sayısı.

İncele

Sınıf Sınırı

Class Limit

Bir frekans dağılım tablosundaki herhangi bir sınıf aralığının alabileceği en küçük ve en büyük gözlemsel değerlerdir.

İncele

Sonlanım Değişkeni

Consequent Variable

Birincil çıktı veya bağımlı değişken ile korelasyon gösteren ve değeri bu çıktı değişkeni tarafından öngörülen değişken.

İncele

Sürekli Değişken

Continuous Variable

Teorik olarak belirli bir aralıkta sonsuz sayıda olası değer alabilen sayısal bir değişkendir.

İncele

Şans Farkı

Chance Difference

İki örneklem grubu arasında, araştırmacının müdahalesinden bağımsız olarak, tamamen örnekleme sürecindeki tesadüfi değişkenlikten kaynaklanan fark.

İncele

Şansa Dayalı Sermayelendirme

Capitalization On Chance

Veri setindeki tesadüfi dalgalanmaların ve örneklem hatasının sistematik birer bulguymuş gibi yorumlanması ve istatistiksel sonuçların bu rastlantısallık üzerinden manipüle edilerek raporlanması.

İncele

Tam Blok Tasarımı

Complete Block Design

Araştırma katılımcılarının, incelenen ana değişkenin dışındaki belirli ortak özelliklerine (örneğin yaş) göre homojen alt gruplara (bloklara) ayrıldığı ve her bir blok içindeki bireylerin tüm deneysel koşullara rastgele atandığı deneysel tasarım.

İncele

Tam Durum Analizi

Complete-case Analysis

Veri setindeki herhangi bir değişkende eksik verisi (missing data) bulunan gözlemlerin analiz dışı bırakılması ve yalnızca tüm değişkenler için tam veriye sahip vakalarla çalışılması yöntemi.

İncele

Tam Faktöriyel Desen

Complete Factorial Design

İki veya daha fazla bağımsız değişkenin her bir düzeyinin diğer bağımsız değişkenlerin tüm düzeyleriyle olası tüm kombinasyonlarının deneye dahil edildiği deneysel araştırma modelidir.

İncele

Toplamsal

Additive

Değişkenlerin veya etkenlerin etkilerinin birbirine eklenerek bir toplam oluşturduğu matematiksel ve istatistiksel durumu ifade eden nitelik.

İncele

Toplamsal Etki

Additive Effect

İki veya daha fazla bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerindeki ortak etkisinin, her birinin ayrı ayrı yarattığı etkilerin matematiksel toplamına eşit olması durumu.

İncele

Tutarlı Tahmin Edici

Consistent Estimator

Örneklem büyüklüğü arttıkça, hesaplanan değerin evrendeki gerçek parametreye olasılık dahilinde yaklaşmasını sağlayan istatistiksel tahmin kuralıdır.

İncele

Tutarlılık Kontrolü

Consistency Check

Verilerin doğruluğunu, mantıksal tutarlılığını ve hesaplama süreçlerinin hatasızlığını teyit etmek amacıyla deneysel veya istatistiksel prosedürlere entegre edilen denetim yöntemidir.

İncele

Varyans Analizi

Analysis Of Variance (ANOVA)

İki veya daha fazla bağımsız grubun bağımlı değişkene ait ortalama değerleri arasındaki istatistiksel olarak anlamlı farklılıkları test eden ve değişkenler arası ortak ile ana etkileri inceleyen parametrik bir yöntem.

İncele

Veri

Data

Araştırma sürecinde elde edilen, genellikle sayısallaştırılmış gözlem veya ölçüm bulgularının bütünü.

İncele

Veri Ayrıştırma

Disaggregation

Verilerin daha küçük alt kümelere veya gözlem setlerine bölünerek incelenmesi süreci.

İncele

Veri Dikizleme

Data Snooping

Bir veri setinde önceden belirlenmiş bir hipotez olmaksızın, istatistiksel anlamlılık bulana kadar rastgele ilişkileri ve post-hoc etkileri arama süreci.

İncele

Veri Havuzlama

Data Pooling

İki veya daha fazla çalışma ya da alt çalışmadan elde edilen istatistiksel bilgilerin, gruplar arası standart sapma veya varyansların ortalaması alınarak tek bir analiz girdisi haline getirilmesi süreci.

İncele

Veri Kümesi

Data Set

Tek bir bütünlük olarak değerlendirilen, birbirleriyle ilişkili bireysel gözlem, ölçüm veya değerler koleksiyonudur.

İncele

Veri Noktası

Data Point

Daha büyük bir veri kümesinden elde edilen ve iki ya da daha fazla değişkenin kesişimini temsil eden spesifik bilgi birimi.

İncele

Yalancı Değişken

Dummy Variable

Regresyon analizinde nitel (kategorik) özellikleri temsil etmek amacıyla 1 ve 0 değerleri atanan sayısal gösterge değişkenidir.

İncele

Yalancı Değişken Kodlaması

Dummy Variable Coding

Kategorik değişkenleri regresyon modellerine dahil edebilmek amacıyla 0 ve 1 değerlerinden oluşan ikili sayısal gösterimlere dönüştürme yöntemi.

İncele

Yanlılık

Bias

Bir nesne, fikir veya gruba yönelik sistematik olarak dengesiz bir eğilim; ölçüm, örneklem veya veri analizinde gerçeğin geriliminden sapma yaratan yönlü hata.

İncele

Yansıtlı İstatistik

Biased Statistic

Beklenen değeri, tahmin etmeye çalıştığı popülasyon parametresinin gerçek değerine eşit olmayan istatistiksel tahmin edicidir.

İncele

Yayılım Ölçüsü

Dispersion Measure

Bir veri setindeki gözlemlerin merkezi bir eğilim etrafında ne ölçüde yayıldığını veya saçıldığını sayısal olarak ifade eden istatistiksel indeks.

İncele

Yeterli Örneklem

Adequate Sample

Ana kütleyi, verilerin şans faktöründen etkilenme olasılığını en aza indirerek tatmin edici bir hassasiyetle temsil edecek büyüklüğe sahip örneklem.

İncele

Yoğunluk Eğrisi

Density Curve

Sürekli bir rastgele değişkenin olasılık dağılımını grafiksel olarak temsil eden, toplam alanı her zaman bire eşit olan matematiksel eğridir.

İncele

Yönlü Hipotez

Directional Hypothesis

Bağımsız değişkendeki değişimlerin bağımlı değişken üzerinde yaratacağı etkinin spesifik olarak artış ya da azalış yönünü önceden öngören istatistiksel ve bilimsel öngörü.

İncele