Belirleme Katsayısı
Coefficient Of Determination
Tanım
Bağımlı değişkendeki varyansın ne kadarının bağımsız değişken ya da değişkenler tarafından ortak olarak açıklandığını gösteren 0 ile 1 arasında değişen sayısal indeks.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir klinik psikoloji araştırmasında, günlük stres puanları ile uyku kalitesi arasındaki korelasyon $r = .60$ olarak bulunduğunda, belirleme katsayısı $r^2 = .36$ olur. Bu bulgu, uyku kalitesindeki toplam varyansın %36'sının günlük stres düzeyi ile, geri kalan %64'ünün ise modelde yer almayan diğer etkenlerle açıklandığını gösterir.
Derin Analiz
Regresyon analizinde modelin veri setine uyum iyiliğinin (goodness-of-fit) temel göstergesidir. Pearson korelasyon katsayısının ($r$) karesi alınarak hesaplandığı için $r^2$ sembolüyle gösterilir. Değer, yüzde olarak ifade edildiğinde bağımlı değişkendeki dalgalanmanın ne kadarının öngörücü değişken tarafından temsil edildiğini net bir şekilde ortaya koyar. Ancak yüksek bir belirleme katsayısı, doğrudan nedensellik ilişkisi kanıtı sunmaz; yalnızca doğrusal ortak değişim oranını nicelleştirir.
Etimoloji
Latince 'co-' (birlikte) + 'efficere' (ortaya koymak/gerçekleştirmek) ve Latince 'determinare' (sınırlandırmak/belirlemek) fiillerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Korelasyon katsayısı ($r$) ile sıklıkla karıştırılır; korelasyon iki değişken arasındaki ilişkinin yönünü ve gücünü doğrusal olarak ölçerken, belirleme katsayısı ($r^2$) bu ilişkinin açıklanan varyans oranını yüzde cinsinden verir.