Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Sayıltı

Assumption

Tanım

Doğruluğu ayrıca kanıtlanmaksızın, bir önermenin veya teorik çerçevenin temeli olarak doğru kabul edilen varsayım ya da önkoşul.

Örnek Vaka / Uygulama

Bağımsız örneklemler t-testi uygulanmadan önce, verilerin normal dağılım gösterip göstermediği ve varyansların homojenliği (Levene testi ile) incelenir. Eğer bu iki istatistiksel sayıltı karşılanmazsa, hesaplanan t istatistiğinin p değeri güvenilirliğini yitirir ve alternatif non-parametrik testlere yönelmek gerekir.

Derin Analiz

Epistemolojik ve metodolojik bağlamda sayıltı, ampirik araştırmaların ve istatistiksel modellemenin temel taşıdır. İstatistiksel analizlerde (örneğin varyans analizinde), modelin matematiksel geçerliliğini koruyabilmesi için verinin dağılımına veya örneklem özelliklerine dair belirli koşulların (homojenlik, normallik, bağımsızlık gibi) sağlanması gerekir. Bu sayıltıların ihlal edilmesi, Tip I ve Tip II hata oranlarını doğrudan etkileyerek çıkarımsal istatistiklerin geçersizleşmesine yol açar. Bilim felsefesinde ise doğanın düzenliliği ve nedensellik gibi ontolojik kabuller, her türlü ampirik bilginin üretilmesinde zorunlu sayıltılar olarak işlev görür.

Etimoloji

Latince 'assumptio' (üstlenme, kabul etme) kelimesinden türetilmiştir; 'ad-' (yönelim) ve 'sumere' (almak, edinmek) fiillerinin birleşiminden meydana gelir.

Karıştırmayın

Hipotez ile karıştırılır; hipotez test edilebilir ve ampirik verilerle falsifiye edilebilirken, sayıltı sorgulanmaksızın doğru kabul edilen metodolojik bir zemindir.