Nedensel Analiz
Causal Analysis
Tanım
Araştırma verilerinden güvenilir neden-sonuç ilişkileri çıkarımında bulunmayı amaçlayan istatistiksel ve deneysel yöntemler bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Erken dönem çocukluk çağı travmaları ile yetişkinlikteki majör depresyon arasındaki ilişkiyi inceleyen bir araştırmada, aradaki dolaylı yolları ve olası aracı (mediatör) değişkenleri test etmek için yapısal eşitlik modellemesi (SEM) kullanılarak nedensel analiz gerçekleştirilmesi.
Derin Analiz
Nedensel analiz, bilimsel metodolojide salt korelasyonel bulguların ötesine geçerek değişkenler arası yönlülüğü ve etki mekanizmalarını ampirik olarak test etmeyi hedefler. Yol analizi (path analysis) ve yapısal eşitlik modellemesi (SEM) gibi gelişmiş istatistiksel araçları kapsar. Temelinde dört kritik kriter yatar: değişkenler arası kovaryansın (korelasyon) varlığı, zaman sıralaması (nedenin sonuçtan önce gelmesi), mantıksal veya fiziksel bir etki mekanizmasının mevcudiyeti ve üçüncü değişkenlerin (karıştırıcı etkenlerin) elimine edilmesi. Klinik ve davranış bilimlerinde, gözlemsel verilerden nedensel iddialar türetmenin riskleri ve istatistiksel karmaşıklık dereceleri sürekli metodolojik tartışma konusudur.
Etimoloji
Latince 'causa' (sebep, neden) sözcüğünden türetilen 'causal' sıfatı ile Yunanca 'analysis' (çözümleme, parçalara ayırma) kelimesinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Korelasyon analizi ile sıklıkla karıştırılır; korelasyon yalnızca birlikte değişim göstergelerini saptarken, nedensel analiz yön ve etki mekanizması iddia eder.
Keşfetmeye Devam Edin
Karıştırıcı Değişken
Confound
Bir deneyde, bağımlı değişken üzerinde etkisi incelenen bağımsız değişkenden ayrı tutulamayan, sonuçları manipüle ederek nedensellik bağını belirsizleştiren dışsal faktör.
Korelasyon
Correlation
İki veya daha fazla rassal değişken arasındaki doğrusal ilişkinin yönünü ve derecesini nicel olarak ifade eden istatistiksel ölçüttür.