Nedensel Zincir
Causal Chain
Tanım
Belirli bir etkiyi ortaya çıkaran, hipotetik veya deneysel olarak elde edilmiş ardışık koşullar veya olaylar dizisi.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir araştırmada, iş stresi (A) ile tükenmişlik sendromu (C) arasındaki ilişki incelenirken, aradaki uyku bozukluklarının (B) bu ilişkiye aracılık etmesi bir nedensel zincir oluşturur: Stres -> Uyku Bozukluğu -> Tükenmişlik.
Derin Analiz
Nedensel zincir kavramı, metodolojik analizlerde ve bilişsel modellemede olaylar arasındaki ardışık bağımlılığı açıklamak için kullanılan temel bir analitik araçtır. Nedenselliğin geçişkenliği ilkesine dayanır; yani A olayı B'ye, B olayı da C'ye yol açıyorsa, A'nın C üzerinde doğrudan veya dolaylı bir nedensel etkisi olduğu kabul edilir. İstatistiksel modellemede yol analizi (path analysis) ve aracı değişken (mediator) testleri, bu teorik zincirin ampirik olarak doğrulanmasını sağlar. Klinik psikolojide ise psikopatolojilerin gelişimini açıklarken (örneğin erken dönem travmanın bilişsel şemaları tetiklemesi ve bunun da depresif belirtilere yol açması süreci) nedensel zincir varsayımlarından yararlanılır.
Etimoloji
Latince 'causa' (neden, sebep) sözcüğü ile Eski İngilizce 'chaine' (halka, dizi) kelimesinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Korelasyon (iki değişken arasındaki birliktelik her zaman nedensellik içermez; nedensel zincir ise yönlü ve sıralı bir ardışıklık gerektirir) ve Aracı Değişken (nedensel zincirin içindeki halkalardan biridir ancak tüm zincirin tamamını ifade etmeyebilir).