Ortak Değişken
Covariate
Tanım
Bağımlı değişken ile eş zamanlı değişim gösteren ve analitik doğruluğu artırmak amacıyla etkisinin istatistiksel olarak kontrol edildiği ikincil değişken.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni bir bilişsel terapi yönteminin depresyon semptomları üzerindeki etkinliğini inceleyen bir klinik araştırmada, katılımcıların başlangıçtaki kaygı düzeyleri (başlangıç skoru) ortak değişken olarak modele eklenir. Böylece, terapi sonrasındaki depresyon puanları incelenirken, katılımcıların farklı kaygı seviyelerinin yarattığı varyans istatistiksel olarak elimine edilir ve gerçek tedavi etkisi net bir şekilde ortaya konur.
Derin Analiz
Nicel araştırma yöntemlerinde ve istatistiksel modellemede, bağımlı değişken üzerindeki ana etkiyi incelerken karıştırıcı (confounding) varyansın arındırılması için modele dahil edilen sürekli veya kesikli değişkendir. Kovaryans analizi (ANCOVA) ve çoklu doğrusal regresyon gibi parametrik testlerde, gruplar arasındaki başlangıç farklılıklarını eşitlemek veya hata varyansını (error variance) minimize etmek suretiyle istatistiksel gücü (statistical power) maksimize eder. Modelin açıklayıcılığını artırırken, asıl ilgilenilen bağımsız değişkenin net etkisinin izole edilmesini sağlar.
Etimoloji
Latince 'co-' (birlikte) + 'variare' (değiştirmek, çeşitlendirmek) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir; birlikte değişim gösteren anlamını taşır.
Karıştırmayın
Bağımsız değişken ile sıkça karıştırılır; bağımsız değişken araştırmacının doğrudan manipüle ettiği veya ana etki mekanizmasını incelediği odak noktasıyken, ortak değişken genellikle etki ilgilenilmeyen ancak kontrol edilmesi zorunlu olan ikincil bir parametredir. Ayrıca aracı değişken (mediator) ile karıştırılmamalıdır; ortak değişken nedensellik zincirinin dışından etkiyi arındırırken, aracı değişken bağımsız ile bağımlı arasındaki mekanik köprüyü oluşturur.
Keşfetmeye Devam Edin
Kovaryans Analizi
ANCOVA
Gruplar arası ortalama farklarını incelerken, bağımlı değişken üzerinde potansiyel karıştırıcı etkisi bulunan bir veya daha fazla sürekli dışsal değişkenin (kovaryatın) istatistiksel olarak kontrol edilmesini sağlayan genel doğrusal model yöntemidir.
Karıştırıcı Değişken
Confound
Bir deneyde, bağımlı değişken üzerinde etkisi incelenen bağımsız değişkenden ayrı tutulamayan, sonuçları manipüle ederek nedensellik bağını belirsizleştiren dışsal faktör.