Bölge Örneklemesi
Area Sampling
Tanım
Araştırma katılımcılarını belirlemek amacıyla mahalleler, sokaklar veya konutlar gibi önceden tanımlanmış coğrafi alanların örneklem kaynağı olarak seçildiği olasılıklı bir örnekleme yöntemidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Ulusal düzeyde yürütülen bir epidemiyolojik tarama çalışmasında, araştırmacılar tüm ülkedeki bireyleri tek tek listeleyemeyecekleri için öncelikle rastgele yöntemle 20 şehri, ardından bu şehirler içinden belirli mahalleleri ve son olarak bu mahallelerdeki sokakları seçerler. Saha ekipleri, belirlenen sokaklardaki her beşinci haneyi çalarak anket uygularlar; bu süreç tipik bir bölge örneklemesi uygulamasıdır.
Derin Analiz
Bölge örneklemesi, özellikle evrenin çok geniş bir coğrafi alana yayıldığı ve tam bir örneklem çerçevesinin (örneğin bireylerin tam listesinin) bulunmadığı dururmlarda başvurulan çok aşamalı küme örneklemesinin (multi-stage cluster sampling) temel bir türüdür. Süreç, öncelikle haritalandırılmış coğrafi birimlerin (birincil örnekleme birimleri) rastgele seçilmesiyle başlar. Ardından bu birimlerin içinden daha küçük coğrafi alt kümelere veya doğrudan hanehalklarına inilir. Bu yöntem, sahada harcama maliyetini ve seyahat süresini optimize ederken, her bir coğrafi birimin örnekleme seçilme olasılığının matematiksel olarak bilinmesini sağlar. İstatistiksel analiz aşamasında, küme içi korelasyonun (intraclass correlation) varyans üzerindeki olası şişirici etkisi (tasarım etkisi - design effect) göz önünde bulundurularak standart hata hesaplamalarında gerekli düzeltmelerin yapılması metodolojik geçerlilik açısından zorunludur.
Etimoloji
İngilizce 'area' (alan, bölge; Latince *area* [açık yer, zemin]) ve 'sampling' (örnekleme; Cermen kökenli *sample* [örnek, numune] kelimesinden türetilmiştir) terimlerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Uygunluk örneklemesi (convenience sampling) ile sıklıkla karıştırılır; ancak uygunluk örneklemesi araştırmacının kolay ulaşabileceği denekleri seçmesine dayanırken, bölge örneklemesi sıkı olasılık kurallarına ve coğrafi hiyerarşiye dayalı sistematik bir süreç izler.