Bağımlı Örneklem T Testi
Dependent-samples T Test
Tanım
İlişkili iki grup ölçümünün (örneğin aynı bireylerin tedavi öncesi ve sonrası skorları) ortalamaları arasındaki farkın sıfırdan anlamlı düzeyde farklı olup olmadığını test eden parametrik istatistiksel analiz yöntemidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni geliştirilen bir Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) protokolünün sosyal kaygı üzerindeki etkisini inceleyen bir klinik araştırmacı, 30 katılımcının tedavi öncesi ve tedavi bitimindeki Liebowitz Sosyal Kaygı Ölçeği puanlarını kaydeder. Katılımcıların her birinin kendi kontrol grubu işlevi gördüğü bu tasarımda, tedavi öncesi ve sonrası ölçümler arasındaki ortalama farkın anlamlılığını test etmek için bağımlı örneklem t testi uygulanır.
Derin Analiz
Bağımlı örneklem t testi, aynı katılımcıların farklı zaman dilimlerinde (örneğin ön-test ve son-test) ya da eşleştirilmiş (matched) çiftlerin değerlendirildiği durumlarda kullanılan temel bir çıkarımsal istatistik aracıdır. Temel istatistiksel mantığı, her bir katılımcı veya çifte ait fark puanlarının ($D = X_1 - X_2$) hesaplanması ve bu fark puanları ortalamasının sıfıra olan mesafesinin örnekleme dağılımı üzerinden test edilmesine dayanır. Bağımsız gruplardan farklı olarak, bu test bireyler arası varyansı denklek dışı bırakarak hata terimini küçültür ve böylece istatistiksel güç (statistical power) kazanır. Analizin geçerli olabilmesi için fark puanlarının normal dağılım göstermesi veya örneklem büyüklüğünün merkezi eğilim teoremini karşılayacak düzeyde yeterli olması gerekmektedir.
Etimoloji
İngilizce 'dependent' (bağımlı, -e dayalı) + 'sample' (örneklem) ve Alman matematikçi William Sealy Gosset'in 'Student' takma adıyla literatüre kazandırdığı 't' istatistiği teriminin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Bağımsız örneklem t testi (independent-samples t test) ile sıklıkla karıştırılır; bağımsız test iki farklı ve ilişkisiz grubun ortalamalarını kıyaslarken, bağımlı test aynı grubun mükerrer ölçümlerini analiz eder.