Kuramdan-tümdengelim Yöntemiyle Denence Çıkarma Yöntemi
Hypothetico-deductive Method
Tanım
Yanlışlanabilir bir hipotezin doğruluğunu veya açıklayıcı gücünü, ondan türetilen öngörülerin ampirik gözlemlerle test edilmesi suretiyle inceleyen temel bilimsel araştırma metodolojisidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir klinik psikoloğun, 'Bilişsel esnekliği düşük bireylerde ruminasyon düzeyleri daha yüksektir' şeklindeki teorik varsayımdan yola çıkarak, standardize ölçekler aracılığıyla danışanlardan topladığı verileri istatistiksel olarak test etmesi ve elde edilen ampirik sonuçların varsayımı destekleyip desteklemediğini incelemesi bu yöntemin tipik bir örneğidir.
Derin Analiz
Bilim felsefesinde ve bilişsel metodolojide Popperci yanlışlanabilirlik ilkesinin ampirik omurgasını oluşturur. Süreç, mevcut teorik çerçeveden mantıksal tümdengelim yoluyla test edilebilir öngörüler (denenceler) türetilmesiyle başlar. Laboratuvar veya saha koşullarında elde edilen deneysel veriler bu öngörülerle karşılaştırılır. Bulgular öngörüyü desteklemediğinde hipotez refüze edilir (yanlışlanır) veya revize edilir; desteklediğinde ise teorinin ampirik corroboration (tahkimat/güçlenme) düzeyi artar. Asla mutlak kesinlik iddia etmez; olasılıksal bir doğrulama döngüsüne dayanır.
Etimoloji
Modern Latince 'hypothesis' [varsayım/altına konulan] + Latince 'deductio' [aşağı çekmek/türetmek] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Tümevarımsal (indüktif) yöntem ile karıştırılır; tümevarım özel gözlemlerden genel yasalara ulaşırken, tümdengelimsel yöntem genel teoriden özel ve test edilebilir öngörülere doğru ilerler.