Yanlışlanabilirlik
Disconfirmability
Tanım
Bir önermenin, teorinin veya hipotezin deneysel veya mantıksal olarak yanlışlanabilme, yani çürütülebilme potansiyeli.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikoterapistin danışanına 'Her zaman başarısız oluyorum' inancını test etmek için geçmişteki başarılarını ve bu inançla çelişen verileri sistematik olarak inceletmesi ve inancın yanlışlanabilirlik sınırlarını esnetmesi.
Derin Analiz
Bilim felsefesi ve bilişsel metodolojide, bir iddiamın ampirik olarak geçerli kabul edilebilmesi için hangi koşullar altında yanlışlanabileceğinin önceden tanımlanmış olması gerekliliğini ifade eder. Karl Popper'ın demarkasyon kriterinin temel taşıdır. Klinik psikoloji ve bilişsel bilimlerde ise bireylerin kendi inanç sistemlerini, bilişsel şemalarını veya varsayımlarını çürütecek kanıtları arama ve kabul etme kapasitesini betimler. Yanlışlanabilirlikten yoksun hipotezler dogmatik bir nitelik taşır ve bilimsel metodolojinin dışındadır.
Etimoloji
Latince 'dis-' (karşıtlık, olumsuzluk) ve 'confirmare' (doğrulamak, sağlama almak) fiillerinden türetilmiştir. Bilim felsefesinde Karl Popper'ın 'falsifiability' kavramıyla doğrudan kökensel ve kavramsal bağa sahiptir.
Karıştırmayın
Doğrulanabilirlik (verifiability) ile karıştırılır; doğrulanabilirlik bir teorinin kanıt arayışını desteklerken, yanlışlanabilirlik teorinin geçersiz kılınabileceği açık kapıyı vurgular.