Bona Fide Boru Hattı Ölçütü
Bona Fide Pipeline Measure
Tanım
Bireylerin sosyal açıdan hassas konulardaki önyargılarını ve örtülü tutumlarını, bilinçli kontrol mekanizmalarını baypas ederek ölçmek için geliştirilmiş deneysel bir değerlendirme prosedürüdür.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir araştırmada katılımcılara farklı etnik kökenlere ait yüz fotoğrafları gösterilir ve hemen ardından ekranda beliren kelimelerin 'iyi' veya 'kötü' olduğuna karar vermeleri istenir. Katkı, fotoğrafın ardından gelen kelimeye verilen tepki süresinin (reaction time), bireyin o gruba yönelik gizli tutumunun ne kadar olumlu veya olumsuz olduğunu matematiksel olarak ortaya koymasıdır.
Derin Analiz
Bona fide pipeline measure, adını katılımcıların yanıt verirken kullandıkları ve bir 'boru hattı' gibi doğrudan tepki mekanizmasına bağlanan uyarıcı sunum sisteminden alır. Temelinde evaluative priming (değerlendirici hazırlama) paradigmaları yatar. Katkısı, açık öz-bildirim ölçeklerinin (self-report measures) sosyal istenirlik yanlılığı (social desirability bias) nedeniyle yetersiz kaldığı durumlarda, otomatik bilişsel işlemleme hızlarını ve asosiyatif ağları ortaya çıkarmasıdır. Nörobiyolojik düzeyde, bu ölçüm limbik sistem (özellikle amigdala) ile prefrontal korteks arasındaki istem dışı değerlendirme ve istemli baskılama çatışmasını yansıtarak otomasyon süreçlerinin kronometrik analzine olanak tanır.
Etimoloji
Latince 'bona fide' (iyi niyetle, gerçek, samimi) ve İngilizce 'pipeline' (boru hattı, kanal) kelimelerinin birleşiminden oluşan, sosyal psikoloji ve deneysel metodolojide örtülü tutumların ölçülmesine dayanan teknik bir ifadedir.
Karıştırmayın
Örtülü Çağrışım Testi (IAT) ile sıklıkla karıştırılır; IAT genel kategorik eşleştirmelere dayanırken, bona fide pipeline ölçütü doğrudan değerlendirici hazırlama (evaluative priming) mekanizmasını kullanarak hedef uyarıcının duygusal değerini milisaniyeler bazında inceler.