Cochran Q Testi
Cochran Q Test
Tanım
Aynı denek grubunun ikili (dikotom) kategorik verilere sahip üç veya daha fazla bağımlı ölçüm koşulunda, oranlar arasında anlamlı bir fark olup olmadığını inceleyen parametrik olmayan bir istatistiksel hipotez testidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikiyatri kliniğinde, yeni geliştirilen bir fobik duyarsızlaştırma terapisi protokolünün etkinliğini ölçmek isteyen bir araştırmacı, 30 hastanın tedavi öncesi, tedavi sonrasındaki 1. ay ve 6. ay kontrollerinde fobik tepki verip vermediklerini (0 = tepki yok, 1 = tepki var) kaydetmiştir. Aynı katılımcıların üç farklı zaman noktasındaki bu ikili verilerinin oranları arasında anlamlı bir değişim olup olmadığını incelemek için Cochran Q testi uygulanmıştır.
Derin Analiz
Cochran Q testi, tekrarlı ölçümlü tasarımlarda Friedman testinin iki kategorili (örneğin başarılı/başarısız, evet/hayır, 0/1) veriye uyarlanmış özel bir halidir. Cochran tarafından 1950 yılında geliştirilen bu yöntem, varyans analzi (ANOVA) varsayımlarının karşılanamadığı, özellikle de verinin sürekli veya aralıklı değil nominal ölçekte olduğu durumlarda kullanılır. Test istatistiği 'Q', ki-kare dağılımına yakınsar ve sıfır hipotezi (tüm koşullardaki popülasyon oranlarının eşit olduğu) altında serbestlik derecesi k-1 olan bir ki-kare dağılımı izler. Klinik araştırmalarda, eğitim psikolojisinde ve duyusal değerlendirmelerde aynı katılımcıların farklı zamanlarda ya da farklı uyarıcılar altında gösterdikleri ikili yanıtların değişimini test etmek için temel bir analitik araçtır.
Etimoloji
İskoç asıllı Amerikalı istatistikçi William Gemmell Cochran'ın (1909–1980) soyadından ve test istatistiğini simgeleyen 'Q' harfinden türetilmiştir.
Karıştırmayın
McNemar Testi ile sıkça karıştırılır; McNemar testi yalnızca iki koşullu (ön test-son test) dikotom veriler için kullanılırken, Cochran Q testi üç veya daha fazla koşul için genelletilmiş versiyonudur. Ayrıca bağımlı gruplarda sayısal veriler için kullanılan Friedman Testi ile de karıştırılır ancak Friedman sıralı/sürekli veriler içindir.