Yöntemsel Nesnelcilik Ve Yöntemsel Öznelcilik
Methodological Objectivism Versus Methodological Subjectivism
Tanım
Psikolojik teorilerin değerlendirilmesinde, araştırma yöntemlerinin başkaları tarafından tekrarlanabilir ve doğrulanabilir olup olmadığını ele alan iki zıt epistemolojik konum.
Örnek Vaka / Uygulama
Majör depresyon tedavisinde bilişsel davranışçı terapinin etkinliğini araştıran bir klinik çalışmada, nörobiyolojik belirteçlerin ve standart psikometrik ölçeklerin (örn. Beck Depresyon Envanteri) kullanılması 'yöntemsel nesnelcilik' örneğidir; çünkü bu ölçümler başka bir laboratuvar tarafından aynen tekrarlanabilir. Buna karşılık, aynı hastanın içsel iyileşme sürecini tamamen kendi kelimeleriyle ve eşsiz yaşam öyküsü bağlamında yorumlayan psikanalitik bir vaka çalışması ise 'yöntemsel öznelcilik' sınırları içinde değerlendirilir.
Derin Analiz
Bilim felsefesi ve psikolojinin metodolojisinde bu ikilik, ampirik bilginin doğasını ve geçerliliğini belirleyen temel eksenlerden biridir. Yöntemsel nesnelcilik, bilimsel bilgininlerarasılık (inter-subjectivity) ilkesine dayanması gerektiğini, yani bağımsız bir araştırmacının aynı prosedürleri izleyerek aynı sonuçlara ulaşabilmesinin şart olduğunu savunur. Bu yaklaşım, pozitivist ve deneysel psikoloji geleneklerinin temel taşıdır. Buna karşılık,öntemsel öznelcilik ise insan deneyiminin özgül, biricik ve içsel doğası gereği tam olarak standardize edilemeyeceğini, dolayısıyla standart dışı veya hermeneutik yöntemlerin de meşru olduğunu öne sürer. Bu gerilim, özellikle klinik psikoloji, fenomenolojik ekoller ve nitel araştırma tasarımlarında sıklıkla karşımıza çıkar.
Etimoloji
Latince 'methodus' (yol, inceleme) + 'objectivus' (nesneye dayalı) ve 'subjectivus' (özneye dayalı); Robert I. Watson tarafından psikolojide bilimsel araştırma epistemolojisini sınıflandırmak amacıyla literatüre kazandırılmıştır.
Karıştırmayın
İçeriksel nesnelcilik versus içeriksel öznelcilik (contentual objectivism vs. contentual subjectivism); içeriksel yaklaşım teorinin konusunun veya hipotezinin nesnel/öznel doğasıyla ilgilenirken, buradaki ayrım tamamen araştırma yönteminin tekrarlanabilirliğine odaklanır.