Dış Değerlendirici
External Evaluator
Tanım
Değerlendirilen programın kadrolu tam zamanlı çalışanı olmayan, program değerlendirmesini tarafsızlığı sağlamak amacıyla dışarıdan yürüten bağımsız uzman.
Örnek Vaka / Uygulama
Beş yıllık bir dezavantajlı gençleri destekleme projesinin fon sağlayıcı kuruluş tarafından atanan dış değerlendiricisi, projenin başarı oranlarını ölçmek için saha ziyaretleri yapar, odak grup görüşmeleri gerçekleştirir ve kurum içi raporlardaki olası 'sosyal istenirlik yanlılığı'nı ayıklayarak nihai etki raporunu bağımsız bir şekilde hazırlar.
Derin Analiz
Program değerlendirme ve metodoloji literatüründe dış değerlendirici, örgütsel önyargıları ve çıkar çatışmalarını en aza indirmek için konumlandırılan kritik bir metodolojik aktördür. İç değerlendiricilerin aksine, kurum içi politik dinamiklerden, hiyerarşik baskılardan ve kurumsal aidiyetten doğabilecek kör noktalardan izoledir. Özellikle summatif (özetleyici/sonuç odaklı) değerlendirmelerde, paydaşlar nezdinde geçerliliği, güvenilirliği ve şeffaflığı tescillemek adına tercih edilir. Metodolojik rigor açısından, veri toplama sürecinde Hawthorne etkisini ve kurumsal sansür mekanizmalarını kırarak bulguların ampirik sağlamlığını artırır.
Etimoloji
Latince 'externus' [dışarıda olan, harici] ve 'valere' [değerli kılmak, güçlü olmak] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
İç değerlendirici (internal evaluator) ile karıştırılır; iç değerlendirici kurumunimişçesine sürece entegre olup operasyonel içgörü sağlarken, dış değerlendirici metodolojik mesafeyi ve tarafsızlığı korur.