Kısmiyetleme
Partialing
Tanım
İki değişken arasındaki asıl ilişkiyi netleştirmek amacıyla, aradaki üçüncü bir değişkenin (kovaryat) ortak etkisinin istatistiksel olarak dışarıda bırakılması veya arındırılması sürecidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir klinik psikolog, bireylerin günlük stres düzeyleri (bağımsız değişken) ile uyku kaliteleri (bağımlı değişken) arasındaki ilişkiyi incelerken, katılımcıların yaş değişkeninin bu ilişkiyi yapay olarak etkilediğinden şüphelenir. Araştırmacı, yaşın etkisini istatistiksel olarak kısmiyetleyerek (partialing out), sadece stresin uyku kalitesi üzerindeki net ve yalıtılmış etkisini ortaya koyan regresyon katsayılarına ulaşır.
Derin Analiz
Kısmiyetleme, özellikle çok değişkenli regresyon modellerinde ve korelasyon analizlerinde, karıştırıcı değişkenlerin (confounding variables) bağımlı ve bağımsız değişkenler üzerindeki maskeleme veya şişirme etkilerini nötralize etmek için kullanılan temel bir istatistiksel kontrol yöntemidir. Temel mekanizma, incelenen ana değişkenler dışındaki varyansın matematiksel olarak denklemden çıkarılmasına dayanır. Böylece araştırmacı, ilgilendiği iki parametre arasındaki saf veya net ilişkiyi (partial correlation) gözlemleme imkanı elde eder. Yöntem, nedensellik çıkarımlarını güçlendirse de, modelden çıkarılan değişkenin gerçekte ne kadarlık bir teorik payı temsil ettiği konusunda dikkatli bir epistemolojik değerlendirme gerektirir.
Etimoloji
Karıştırmayın
Partialing (kısmiyetleme) kavramı, sıklıkla 'conditioning' (koşullama) veya basitçe 'controlling for' (kontrol etme) terimleriyle karıştırılır; kontrol etme genel bir şemsiye terimken, kısmiyetleme bu kontrolün matematiksel varyans çıkarma yoluyla spesifik olarak uygulanış biçimidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Kovaryans
Kovaryans
Covariance
İki farklı rastgele değişkenin ortak değişim eğilimini ve yönünü, birim ölçeğine bağlı olarak nicelendiren ölçek bağımlı istatistiksel ölçüttür.
İncele
Regresyon Analizi
Regresyon Analizi
Regression Analysis
Bir bağımlı değişkenin varyansını bir veya daha fazla bağımsız değişken kullanarak açıklayan veya yordayan istatistiksel teknikler bütünü.
İncele
Kısmi Korelasyon
Kısmi Korelasyon
Partial Correlation
İki değişken arasındaki ilişkinin, araya giren üçüncü veya daha fazla değişkenin istatistiksel olarak kontrol edilip sabit tutulmasından sonra kalan net yönü ve şiddetidir.
İncele
Karıştırıcı Değişken
Karıştırıcı Değişken
Nuisance Variable
Bağımsız değişkenin koşulları arasında sistematik olarak farklılık göstermeyen ancak deneysel hatayı ve varyansı artıran dışsal değişken türüdür.
İncele