Ölçek Geliştirme
Scale Development
Tanım
Depresyon, sosyallik veya akademik başarı gibi doğrudan gözlemlenemeyen gizil yapıları (latent construct) ölçmek amacıyla yeni bir psikometrik ölçüm aracının sistematik olarak tasarlanması ve validasyonunun sağlanması sürecidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Araştırmacıların 'dijital tükenmişlik' adı verilen ve literatürde henüz standardize edilmiş bir ölçüm aracı bulunmayan yeni bir psikolojik yapıyı ölçmek istemesi durumunda izledikleri yol. Uzman paneli ile 50 maddelik havuz oluşturulur, 400 kişilik pilot örneklem üzerinde yapılan açımlayıcı faktör analizinde düşük faktör yüküne sahip 20 madde elenir, kalan yapının 3 alt boyutlu (duygusal yorulma, dijital yabancılaşma, yetkinlik kaybı) olduğu doğrulanır ve güvenirlik katsayıları .85'in üzerinde saptanarak ölçek literatüre kazandırılır.
Derin Analiz
Ölçek geliştirme, psikometri, nicel araştırma yöntemleri ve psikolojik test teorisinin (klasik test teorisi veya madde tepki kuramı) kesişim kümesinde yer alan çok aşamalı, titiz bir bilimsel süreçtir. Süreç, ölçülmek istenen gizil yapının (latent construct) kavramsallaştırılması ve kapsam geçerliği alanının sınırlarının çizilmesiyle başlar. Ardından, uzman görüşleri eşliğinde madde havuzu oluşturulur ve uygun ölçekleme formatı (örneğin Likert tipi derecelendirme) seçilir. Pilot uygulama aşaması, geniş ve temsili örneklemler üzerinden elde edilen verilerle açımlayıcı (EFA) ve doğrulayıcı faktör analizlerinin (CFA) yürütülmesine zemin hazırlar. Yapı geçerliği, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach's Alpha, McDonald's Omega) ve test-tekrar test güvenilirliği sınandıktan sonra nihai form oluşturulur ve norm çalışmaları tamamlanır.
Etimoloji
Latince 'scala' (merdiven, basamak, derecelendirme aracı) sözcüğünden türetilen 'scale' ile Eski İngilizce 'wunian' kökünden evrilen ve 'geliştirmek, açmak, ilerletmek' anlamına gelen 'development' kelimelerinin birleşimi.
Karıştırmayın
Ölçek uyarlama (scale adaptation) ve madde analizi (item analysis). Ölçek uyarlama, halihazırda başka bir dilde ve kültürde var olan bir aracın dilsel ve psikometrik eşdeğerliliğini sağlarken; ölçek geliştirme sıfırdan bir araç üretir. Madde analizi ise ölçek geliştirme sürecinin yalnızca maddelerin performansını inceleyen alt basamağıdır.
Keşfetmeye Devam Edin
Faktör Analizi
Faktör Analizi
Factor Analysis
Gözlenen çok sayıda birbiriyle ilişkili değişkeni, aralarındaki ortak varyansı temel alarak daha az sayıda gizli ve soyut değişkene (faktöre) indirgeyen çok değişkenli bir istatistiksel yöntem.
İncele