Grup Sıralı Desen
Group Sequential Design
Tanım
Müdahalenin farklı gruplara zaman içinde ardışık olarak atandığı, böylece her katılımcının nihayetinde tedaviden yararlanma fırsatı bulduğu ve erken dönemde bekletilen grubun kontrol grubu işlevi gördüğü araştırma deseni.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni geliştirilen çığır açıcı bir onkoloji tedavisinin test edildiği klinik araştırmada, hastalar üç farklı gruba ardışık zaman dilimlerinde ayrılır. İlk grup hemen tedaviyi alırken, ikinci ve üçüncü gruplar sırasıyla 3 ve 6 ay bekletilir. İlk 3 ayın sonunda yapılan ara analizde, tedavinin sağkalım oranları üzerinde devasa bir olumlu fark yarattığı istatistiksel olarak kanıtlandığında, etik kurul kararıyla çalışma erken sonlandırılır ve henüz tedavi almamış gruplara da ilaca anında erişim sağlanır.
Derin Analiz
Metodolojik ve istatistiksel bağlamda grup sıralı desenler, klinik araştırmalarda hem etik zorunlulukları dengelemek hem de veri analizi sürecinde ara analizlerin (interim analyses) yapılmasına imkan tanımak üzere tasarlanmıştır. Geleneksel randomize kontrollü çalışmaların aksine, bu desende örneklemin bir kısmı tedaviye daha geç erişir ve bu gecikme süresi boyunca aktif kontrol grubu olarak hizmet eder. Süreç ilerledikçe, önceden belirlenmiş durdurma sınırları (stopping boundaries) kullanılarak istatistiksel anlamlılığa erken ulaşıldığında veya etkinsizlik tespit edildiğinde çalışmanın sonlandırılmasına olanak tanır. Tip I hata oranının (alfa enflasyonu) kontrol altında tutulması için Pocock veya O'Brien-Flemming gibi özel alpha-spending fonksiyonları gerektirir.
Etimoloji
İngilizce 'group' (grup, küme) + Latince 'sequentialis' (sıralı, ardışık, sequi [izlemek] fiilinden) + Latince 'designare' (tasarlamak, planlamak) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Çapraz geçişli desen (crossover design) ile karıştırılabilir; ancak çapraz geçişte aynı bireyler hem tedavi hem kontrol koşulunu sırayla deneyimlerken, grup sıralı desende gruplar zaman içinde farklı başlangıç noktalarına sahiptir ancak bireyler kendi kollarında kalır.