Randomize Kontrollü Çalışma
RCT
Tanım
Araştırma katılımcılarının rastgele bir şekilde deney veya kontrol gruplarına atanarak bir mücadelenin, ilacın veya terapötik yöntemin etkinlik ve güvenilirliğini sınayan altın standart deneysel araştırma tasarımı.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni geliştirilen bir Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) protokolünün sosyal anksiyete üzerindeki etkisini inceleyen bir araştırmada, tanı kriterlerini karşılayan 100 katılımcı rastgele iki gruba ayrılır. Birinci gruba 12 seanslık yeni BDT protokolü uygulanırken, kontrol grubuna bekleme listesi (waitlist) uygulanır. Süreç sonunda elde edilen Liebowitz Sosyal Anksiyete Ölçeği puanları karşılaştırılarak tedavinin net etkisi izole edilir.
Derin Analiz
Klinik psikoloji, tıp ve bilişsel bilimlerde nedensellik çıkarımı yapabilmenin en güvenilir metodolojik yolu olarak kabul edilir. Katılımcıların müdahale grubuna veya kontrol grubuna tesadüfi (randomize) olarak dağıtılması, karıştırıcı değişkenlerin (confounding variables) her iki grupta eşit oranda dağılmasını sağlayarak içsel geçerliği (internal validity) maksimize eder. Körleme (blinding) teknikleriyle birleştirildiğinde plasebo etkisini ve araştırmacı yanlılığını en aza indirir. İstatistiksel analiz aşamasında genellikle varyans analizi (ANOVA) veya t-testi gibi parametrik yöntemler kullanılarak gruplar arası anlamlı farklar test edilir.
Etimoloji
İngilizce 'Randomized Controlled Trial' ifadesinin kısaltmasıdır. 'Random' sözcüğü Germen kökenli olup rastgelelik belirtirken, 'controlled' Latince 'contra-rotulus' (karşı liste/denetim) kökünden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Gözlemsel çalışmalar (observational studies) ve yarı deneysel tasarımlar (quasi-experimental designs) ile sıklıkla karıştırılır. Ayırt edici temel fark, RCT'lerde araştırmacının bağımsız değişkene (müdahaleye) aktif olarak müdahale etmesi ve katılımcıları gruplara rastgele atamasıdır; gözlemsel çalışmalarda ise araştırmacı sadece olanı kaydeder.
Keşfetmeye Devam Edin
Plasebo Etkisi
Plasebo Etkisi
Placebo Effect
Terapötik açıdan etkisiz bir maddenin veya spesifik olmayan bir müdahalenin, alıcının beklentileri ve inançları doğrultusunda klinik olarak anlamlı bir yanıt ortaya çıkarması.
İncele
Karıştırıcı Değişken
Karıştırıcı Değişken
Nuisance Variable
Bağımsız değişkenin koşulları arasında sistematik olarak farklılık göstermeyen ancak deneysel hatayı ve varyansı artıran dışsal değişken türüdür.
İncele