Karışık Etkili Desen
Mixed-effects Design
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Üç farklı psikoterapi yönteminin (BGT, Psikodinamik, Destekleyici) depresyon skorları üzerindeki etkisini inceleyen bir klinik araştırmada, hastaların başlangıç, 3. ay ve 6. ay ölçümleri alınmıştır. Zaman içindeki bireysel değişim yörüngelerini (rastgele kesişim ve eğimler) ve tedavi türlerinin ana etkilerini (sabit etkiler) aynı anda test etmek için karışık etkili model kullanılır.
Derin Analiz
Karışık etkili desenler (veya modeller), özellikle tekrarlı ölçüm tasarımlarında ve hiyerarşik veri yapılarında bağımlı verilerin analizinde metodolojik bir altın standarttır. Geleneksel ANOVA veya doğrusal regresyon modellerinin aksine, bu yaklaşım hem popülasyon genellemesi yapabilen sabit faktörleri (treatment, zaman vb.) hem de katılımcı veya kurum gibi örneklem kaynaklı rastgele varyasyonları aynı anda modelleyerek tip I hata oranını düşürür ve istatistiksel gücü maksimize eder. Eksik verilerle başa çıkmada yüksek esneklik sunar.
Etimoloji
Karıştırmayın
Karma desen (mixed design) ile sıklıkla karıştırılır; karma desen hem denekler arası hem de denekler içi faktörler barındıran bir ANOVA tasarımını ifade ederken, karışık etkili model matematiksel olarak rastgele bileşenleri içeren regresyon temelli bir analitiği tanımlar.