Kutu-skor Yöntemi
Box-score Method
Tanım
Birden fazla bağımsız çalışmanın bulgularını, istatistiksel anlamlılıklarına göre 'olumlu', 'olumsuz' veya 'anlamsız' şeklinde kutucuklara ayırarak özetleyen ancak etki büyüklüğünü (effect size) dikkate almayan eski usul bir derleme yöntemidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir araştırmacının, Bilişsel Davranışçı Terapi'nin (BDT) sosyal anksiyete üzerindeki etkisini inceleyen 30 farklı makaleyi incelediğini varsayalım. Kutu-skor yöntemi kullanan araştırmacı, bu 30 makaleden 18'inin anlamlı düzeyde iyileşme bildirdiğini, 12'sinin ise istatistiksel eşiği aşamadığını (p>.05) tespit eder ve '18 olumlu, 12 olumsuz sonuç' şeklinde bir tablo çıkararak BDT'nin etkili olduğu sonucuna varır. Ancak bu 12 olumsuz çalışmanın aslında küçük örneklem hatası (Type II error) yüzünden bu sonucu verdiğini veya olumlu 18 çalışmanın etki büyüklüğünün klinik olarak çok küçük olduğunu bu yöntemle fark edemez.
Derin Analiz
Kutu-skor yöntemi (narrative literature review yaklaşımının ilkel bir formülasyonu), sistematik derlemelerin ve meta-analizin yaygınlaşmasından önce nicel literatürü sentezlemek için kullanılan birincil yaklaşımdı. Bu yöntemde araştırmacı, incelenen her makalenin hipotezini destekleyip desteklemediğine bakar. Örneğin, belirli bir psikoterapi türünün etkinliğini inceleyen 20 çalışma varsa, bunların kaçının istatistiksel olarak anlamlı sonuç ('p < .05') bildirdiğine, kaçının bild inmediğine bakılarak bir sayım (skor) yapılır. Ancak bu yaklaşımın iki büyük metodolojik kusuru vardır: Birincisi, örneklem büyüklüğünün etkisini göz ardı eder (küçük örneklemli ve zayıf güçteki çalışmalar ile devasa örneklemli güçlü çalışmaları aynı kefeye koyar). İkincisi, etki büyüklüğünü (Cohen's d veya r gibi) hesaplamaz; dolayısıyla müdahalenin gerçek pratik gücü hakkında bilgi vermez. Bu eksiklikler, modern istatistikte meta-analitik yöntemlerin bu yaklaşımın yerini almasını zorunlu kılmıştır.
Etimoloji
İngilizce 'box' (kutu, tablo hücresi) ve 'score' (skor, sonuç) kelimelerinin birleşiminden türetilmiş; geleneksel literatür taramalarında bulguların sayısal olarak kategorize edilmesini ifade eden metodolojik bir terimdir.
Karıştırmayın
Meta-analiz ile karıştırılır; ancak meta-analiz ham verilerin istatistiksel etki büyüklüklerini matematiksel olarak birleştirirken, kutu-skor yöntemi sadece çalışmaların 'anlamlı/anlamsız' olma durumlarını sayar.