Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Enstrümantasyon

İnstrumentation

Tanım

Bilimsel araştırmalarda ve klinik değerlendirmelerde özelliklerin ölçülmesi veya deneylerin kontrol edilmesi amacıyla araç, gereç ve testlerin oluşturulması ve kullanılması süreci.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir bellek geliştirme programının etkinliğini ölçen bir araştırmada, ön test ve son test olarak aynı zorluk derecesine sahip olmayan farklı formların kullanılması veya deney süresince bilgisayarlı tepki süresi ölçüm cihazının (tachistoscope) zamanlama hassasiyetini yitirmesi enstrümantasyon hatası oluşturur.

Derin Analiz

Araştırma metodolojisi ve psikometri bağlamında enstrümantasyon, geçerliliği doğrudan tehdit edebilecek metodolojik bir faktördür. Ölçüm araçlarının kalibrasyonu, psikometrik testlerin standardizasyonu ve veri toplama otomasyonu bu kapsamda değerlendirilir. Deney süresince kullanılan araçların zamanla bozulması, kalibrasyonunun kayması ya da uygulayıcı hatasından ötürü standart dışı hale gelmesi, ölçülen değişkendeki değişimin bağımsız değişkenden değil, ölçüm aracının kendisinden kaynaklanmasına ('enstrümantasyon tehditi') yol açar. Bu durum, istatistiksel sonuçların ve deneysel bulguların geçerliliğini zedeler.

Etimoloji

Latince 'instrumentum' (araç, gereç, alet) kökünden türetilmiş olup, bilimsel bağlamda ölçüm ve kontrol amacıyla donanım oluşturma ve kullanma sürecini ifade eder.

Karıştırmayın

Test Etme (Testing) etkisi ile sıkça karıştırılır. Test etme, katılımcının daha önce teste maruz kalmasından ötürü sonraki performansı öğrenmesi veya alışmasıyla ilgilidir; enstrümantasyon ise doğrudan ölçüm aracının veya cihazının fiziksel ya da psikometrik özelliklerindeki değişimlerden kaynaklanır.