Gözlemci Kayması
Observer Drift
Tanım
Bir gözlemcinin, veri toplama veya puanlama kriterlerini uygulama biçiminde zaman içinde farkında olmadan gerçekleştirdiği kademeli ve sistematik sapma.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir otizm spektrum bozukluğu araştırmasında çocukların sosyal etkileşimlerini video kaydı üzerinden kodlayan bir klinik psikolog, ilk aylarda en küçük stereotipik hareketi bile 'belirti' olarak kaydederken, 8. aya gelindiğinde duyarsızlaşma (habituasyon) yaşayarak benzer davranışları 'normal varyasyon' olarak değerlendirmeye başlar ve puanlama eşiğini yukarı kaydırır.
Derin Analiz
Gözlemci kayması, özellikle boylamsal çalışmalarda, nitel araştırmalarda ve gözleme dayalı klinik değerlendirmelerde iç geçerliliği (internal validity) tehdit eden kritik bir metodolojik yanılgı kaynağıdır. Uzun süreli veri toplama süreçlerinde araştırmacının veya klinik değerlendiricinin yorulması, aşinalık kazanması ya da kriter esnekliği geliştirmesi sonucu, başlangıçta uyguladığı kodlama veya puanlama eşiklerini zamanla değiştirmesine yol açar. Bu durum, katılımcıların gerçek davranışlarındaki değişimden ziyade, ölçüm aracının (bu bağlamda insan gözlemcinin) kalibre bozukluğundan kaynaklanan hayali varyanslar yaratır. İstatistiksel olarak hata varyansını artırır ve tip II hata olasılığını yükseltir. Kontrolü için standartlaştırılmış kalibrasyon seansları, kör gözlemciler (blind raters) velar arası tutarlılık (inter-rater reliability) kontrolleri hayati önem taşır.
Etimoloji
İngilizce 'observer' (gözlemci, Latince *observare* [dikkatle izlemek] kökünden) ve 'drift' (sürüklenme, kayma, Germen kökenli *drīfan* [itmek, yönlendirmek] fiilinden) kelimelerinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Gözlemci yanlılığı (observer bias - beklentilerin veriyi baştan manipüle etmesi) ile sıklıkla karıştırılır; gözlemci yanlılığı başlangıçtaki sistematik bir eğilimken, gözlemci kayması zaman içindeki dinamik bozulmadır.
Keşfetmeye Devam Edin
Deneyci Kayması
Deneyci Kayması
Experimenter Drift
Bir araştırmacının kontrollü bir çalışmayı yürütme veya yorumlama biçiminde, zamanla bilinçdışı olarak gerçekleşen ve sonuçlarda sistematik hataya yol açan kademeli sapma.
İncele
Gözlemci Yanlılığı
Gözlemci Yanlılığı
Observer Bias
Bir araştırmacının beklentilerinin, inançlarının veya kişisel tercihlerinin, gözlemsel bir çalışmadaki veri kayıtlarını farkında olmadan manipüle etmesi veya yönlendirmesidir.
İncele