Denek Geçmişi
Subject History
Tanım
Bir araştırmaya katılan bireyin sosyolojik, mesleki ve eğitimsel verileri ile çalışmanın kontrollü ortamı dışında deneyimlediği ve iç geçerliği tehdit edebilecek olaylar bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Yetişkinler üzerinde yürütülen altı aylık bir stres yönetimi ve psikolojik dayanıklılık programında, deneysel gruptaki bir katılımcının çalışma sürecinin dördüncü ayında işten çıkarılması veya ailevi bir kayıp yaşaması, 'denek geçmişi' olarak adlandırılan dışsal bir olaydır ve son test ölçümlerindeki stres skorlarını doğrudan manipüle ederek araştırmanın iç geçerliğini düşürür.
Derin Analiz
Deneysel ve yarı deneysel araştırmalarda iç geçerliğin (internal validity) en büyük tehditlerinden birini oluşturur. Katılımcıların çalışma süresince veya ölçümler arasında laboratuvar dışı dünyada maruz kaldıkları dışsal olaylar, bağımlı değişken üzerinde manipülasyondan bağımsız etkiler yaratabilir. Özellikle boylamsal (longitudinal) ve öntest-sontest desenli çalışmalarda, denek geçmişinin kontrol edilememesi, istatistiksel sonuçların yanlış yorumlanmasına ve sistematik hata varyansının artmasına yol açar. Bu durum, nedensellik çıkarımı yapma gücünü doğrudan zedeler.
Etimoloji
Karıştırmayın
Matürasyon (olgunlaşma) efekti ile sıklıkla karıştırılır; matürasyon deneklerin içsel ve biyolojik/psikolojik zamanla değişimini ifade ederken, denek geçmişi dışsal çevresel olayları kapsar.
Keşfetmeye Devam Edin
İç Geçerlik
İç Geçerlik
İnternal Validity
Bir araştırmada incelenen bağımlı değişkendeki gözlenen değişimin, diğer alternatif açıklamalar ve karıştırıcı değişkenlerden arındırılarak doğrudan bağımsız değişkenle açıklanabilme derecesidir.
İncele