Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Ölçme Modeli

Measurement Model

Tanım

Yapısal eşitlik modellemesinde, gözlenen değişkenler (göstergeler) ile bu değişkenlerin arkasındaki teorik gizil yapılar arasındaki ilişkileri nicel olarak betimleyen istatistiksel çerçeve.

Örnek Vaka / Uygulama

Araştırmacı, 'depresyon' gibi gizil bir yapıyı ölçmek için Bilişsel, Somatik ve Duygusal alt ölçek puanlarını (göstergeleri) kullanır. Ölçme modeli, bu üç göstergenin 'depresyon' gizil değişkenini ne derece doğru temsil ettiğini ve aralarındaki kovaryans yapılarını istatistiksel olarak test eder.

Derin Analiz

Ölçme modeli, çok değişkenli istatistik ve psikometride, teorik soyutlamaların (latent variables/gizil değişkenler) ampirik göstergeler (observed indicators) aracılığıyla nasıl operasyonelleştirileceğini test eder. Doğrulayıcı Faktör Analizi (CFA) süreçlerinin temelini oluşturur. Hata varyansları, faktör yükleri ve ölçüm hataları bu model aracılığıyla ayrıştırılır. Yapısal model (structural model) aşamasına geçilmeden önce, ölçüm modelinin geçerlilik ve güvenilirlik kriterlerini (yakınsak ve ayırt edici geçerlilik) sağlaması metodolojik bir zorunluluktur.

Etimoloji

İngilizce 'measure' (Latince: mensura / ölçmek) ve 'model' (Latince: modulus / ölçü, kalıp) kelimelerinin birleşiminden oluşan psikometri ve istatistik terminolojisi.

Karıştırmayın

Yapısal Model (Structural Model) ile karıştırılır; yapısal model gizil değişkenler arasındaki nedensel yolları incelerken, ölçme modeli göstergeler ile gizil değişkenler arasındaki ilişkiyi inceler.