Pekiştireç Etkisi
Reinforcer Effect
Tanım
Üçüncü bir değişkenin, diğer iki değişken arasındaki ilişkiyi güçlendirdiği veya bu ilişkinin yönünü/büyüklüğünü modüle ettiği istatistiksel ve deneysel durum.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir araştırmacının, uyku süresinin sınav başarısı üzerindeki etkisini incelediği çalışmada, öğrencinin akademik motivasyon düzeyinin bu ilişkiyi güçlendirdiğinin saptanması; yüksek motivasyonun uyku ve başarı arasındaki bağı kuvvetlendiren bir pekiştireç etkisi sergilediğini gösterir.
Derin Analiz
Deneysel psikoloji ve istatistiksel modellemede pekiştireç etkisi, bağımsız değişken ile bağımlı değişken arasındaki korelasyonel ya da nedensel bağın gücünü artıran koşullandırıcı faktörlerin rolünü inceler. Moderasyon analizlerinin temelini oluşturan bu kavram, bir değişkenin tek başına doğrudan bir etki yaratmak yerine, mevcut iki faktör arasındaki etkileşimin magnitüdünü yukarı yönlü manipüle ettiğini gösterir. Örneğin bilişsel psikoloji çalışmalarında duygu durumunun bellek performansı üzerindeki belirleyici gücünü artırması, klasik bir pekiştireç etkisi mekanizması olarak matrisel modellerde test edilir.
Etimoloji
İngilizce 'reinforce' (güçlendirmek, pekiştirmek, Latince 're-' [tekrar/pekiştirme] + 'infortiare' [güçlü kılmak, fortis]) ve 'effect' (etki, Latince 'effectus' [meydana getirme, sonuç]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Aracı değişken (mediator) ile sıklıkla karıştırılır; aracı değişken X'in Y'yi neden etkilediğinin mekanizmasını açıklarken, pekiştireç etkisi X ile Y arasındaki ilişkinin ne koşulda ve ne kadar güçlü olduğunu belirler. Bastırıcı etki (suppressor effect) ile de zıt kutuptadır.
Keşfetmeye Devam Edin
Saçılım
Saçılım
Scatter
Veri noktalarının veya test skorlarının birbirlerinden ve merkezi değerden uzaklaşma, sapma eğilimi.
İncele
Kültürden Bağımsız Test
Kültürden Bağımsız Test
Culture-free Test
Herhangi bir spesifik kültürün çevresel etkilerini veya kültürel önyargılarını tamamen ortadan kaldırmayı amaçlayan psikometrik ölçüm aracı.
İncele
Arka Plan Değişkeni
Arka Plan Değişkeni
Background Variable
Araştırmada birincil odak noktası olmayan, ancak katılımcıların veya birimlerin demografik, sosyal ya da geçmişe dayalı özelliklerini tanımlayan ve sonuçları etkileyebilecek olan kontrol veya betimleme değişkenidir.
İncele
Karma Dağılım
Karma Dağılım
Mixed Distribution
Değişkenlerin hem kesikli hem de sürekli değer aralıklarını aynı anda alabildiği olasılık dağılım türü.
İncele