Kültürden Bağımsız Test
Culture-free Test
Tanım
Herhangi bir spesifik kültürün çevresel etkilerini veya kültürel önyargılarını tamamen ortadan kaldırmayı amaçlayan psikometrik ölçüm aracı.
Örnek Vaka / Uygulama
Farklı kıtalardan gelen göçmen çocukların zeka düzeyini dilden ve kültürel sembollerden tamamen arındırılmış geometrik şekil dizileriyle ölçme girişiminde bulunulması, ancak çocukların soyutlama becerilerindeki farklılıkların yine de erken eğitim eşitsizliklerinden etkilendiğinin görülmesi.
Derin Analiz
Psikometri ve psikolojik test geliştirme süreçlerinde, bireyler arası zeka veya yetenek karşılaştırmalarında çevresel ve kültürel varyansın test skorları üzerindeki kirletici etkisini (cultural bias) sıfırlama iddiasıyla tasarlanmıştır. Teorik olarak, kullanılan uyarıcıların (örneğin sözel olmayan matrisler) tüm insanlık için ortak bir deneyim alanına hitap etmesi beklenir. Ancak insan zihninin ve gelişiminin kültürel bağlamdan tamamen izole edilememesi nedeniyle, psikometrik geçerlilik açısından pratikte uygulanabilirliği tartışmalıdır. Modern psikometride bu yaklaşımın yerini, farklı kültürel grupların dezavantajlarını eşitlemeye çalışan 'kültür-adil testler' (culture-fair tests) almıştır.
Etimoloji
İngilizce 'culture' (Latince 'cultura': işleme, tarım, bakım) ve 'free' (Cermen kökenli 'frīo': serbest, bağımsız) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Kültür-adil test (culture-fair test) ile karıştırılır; kültürden bağımsız test kültürel etkiyi tamamen yok etmeyi vadederken, kültür-adil test bu etkiyi en aza indirmeyi hedefler.
Keşfetmeye Devam Edin
Yordamsal Araştırma
Yordamsal Araştırma
Predictive Research
Gelecekteki olayları veya davranışları öngörmek amacıyla, belirli bir zaman diliminde toplanan değişkenlerin daha sonraki bir zamandaki bir olguyu yordamak için incelendiği ampirik araştırma türü.
İncele
Ölçüm Zamanı Etkisi
Ölçüm Zamanı Etkisi
Time-of-measurement Effect
Bir veri toplama anında geçerli olan toplumsal, kültürel ve tarihsel etkenlerin ölçüm sonuçları üzerinde yarattığı sistematik değişimdir.
İncele
Çok Değişkenli
Çok Değişkenli
Multivariate
İkiden fazla bağımsız veya bağımlı değişkenin aynı anda incelendiği istatistiksel yaklaşım.
İncele
Çapraz Gecikmeli Panel Deseni
Çapraz Gecikmeli Panel Deseni
Cross-lagged Panel Design
İki veya daha fazla değişkenin, aynı örneklem üzerinde ardışık zaman dilimlerinde ölçülerek aralarındaki karşılıklı nedensellik yönünü incelemeye olanak tanıyan boylamsal araştırma yöntemidir.
İncele