Ters Dengeleme
Reverse Counterbalancing
Tanım
Araştırma katılımcılarının yarısına uyaranların belirli bir sırada (A-B-C), diğer yarısına ise tam tersi sırada (C-B-A) verilerek sıra etkilerinin kontrol altına alındığı deneysel kontrol prosedürü.
Örnek Vaka / Uygulama
Bilişsel psikoloji laboratuvarında yürütülen bir dikkat süresi deneyinde, katılımcılara sırasıyla Görsel (A), İşitsel (B) ve Dokunsal (C) uyaranlar sunulacaktır. Yorgunluk ve öğrenme etkilerini dengede tutmak adına örneklem ikiye bölünür; birinci yarıya uyaranlar A-B-C sırasıyla, ikinci yarıya ise C-B-A sırasıyla verilir. Böylece herhangi bir uyaranın sunduğu avantaj veya dezavantaj, gruplar arasında eşitlenmiş olur.
Derin Analiz
Deneysel tasarım süreçlerinde içsel geçerliliği tehdit eden en büyük faktörlerden biri sıra etkileridir (order effects). Katılımcıların yorgunluk, öğrenme, alşkanlık veya taşıma etkileri nedeniyle deneyin ilerleyen aşamalarında farklı tepkiler vermesi kaçınılmazdır. Ters dengeleme, bu varyansı ortadan kaldırmak için uyaran dizilimini simetrik olarak tersine çevirir. Özellikle doğrusal zamanlı sıra etkilerinin beklendiği durumlarda (örneğin yorgunluğun orantılı olarak arttığı test bataryalarında), bu yöntem hatalı çıkarımların önüne geçer. Ancak doğrusal olmayan veya karmaşık etkileşimlerin bulunduğu durumlarda tam dengeleme (complete counterbalancing) veya Latin karesi tasarımları tercih edilmelidir; zira ters dengeleme yalnızca simetrik etki varsayımına dayandığı için her türlü deneysel desende mutlak bir çözüm sunmaz.
Etimoloji
İngilizce 'reverse' (tersine çevirmek, geriye almak) ve 'counterbalance' (dengelemek, karşılıklı olarak eşitlemek) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; köken olarak Latince 'contra-' (karşı) ve 'lanx' (terazi kefesi) sözcüklerine dayanır.
Karıştırmayın
Tam dengeleme (complete counterbalancing) ile karıştırılır; tam dengeleme olası tüm sıra kombinasyonlarını (A-B-C, A-C-B, B-A-C vb.) kullanırken, ters dengeleme yalnızca orijinal sırayı ve bunun tam tersini kullanır.
Keşfetmeye Devam Edin
Retrospektif Araştırma
Retrospektif Araştırma
Retrospective Research
Mevcut durum veya çıktıları, geçmişteki olaylar ve maruziyetler üzerinden inceleyen, deneysel olmayan ve gözlemsel bir araştırma yöntemi.
İncele
Regresyon Analizi
Regresyon Analizi
Regression Analysis
Bir bağımlı değişkenin varyansını bir veya daha fazla bağımsız değişken kullanarak açıklayan veya yordayan istatistiksel teknikler bütünü.
İncele
Üs
Üs
Exponent
Bir taban sayının kendisiyle kaç kez çarpılacağını gösteren ve tabanın sağ üst köşesine yazılan küçük sayı.
İncele
Kapsam Geçerliği
Kapsam Geçerliği
Content Validity
Bir ölçme aracının, araştırılan konu veya davranış evrenini ne ölçüde temsil ettiğini gösteren psikometrik geçerlik türü.
İncele