Fark Kanunu
Difference Canon
Tanım
John Stuart Mill'in nedensellik ilişkilerini belirlemek için geliştirdiği, bir olayın var olduğu ve olmadığı durumlar arasındaki tek bir farkın o olayın nedeni olduğunu savunan mantıksal tümevarım ilkesidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni geliştirilen bir nörotoksik bileşiğin hafıza üzerindeki etkisini inceleyen bir laboratuvar deneyinde, iki özdeş fare grubu (Genetik yapı, beslenme, ortam sıcaklığı aynı) seçilir. Deney grubuna bu bileşik enjekte edilirken, kontrol grubuna plasebo verilir. Deney grubunda bellek performansı düşerken kontrol grubunda değişme gözlenmezse, performans düşüşünün tek nedeni fark kanununa göre o bileşiktir.
Derin Analiz
Fark kanunu (Method of Difference), deneysel yöntemin mantıksal temelini oluşturur. Bilimsel metodolojide ve istatistiksel çıkarımda, iki durumun tüm koşullarda özdeş olduğu ancak yalnızca incelenen faktörün bir durumda var, diğerinde ise yok olduğu senaryolarda çalışır. Eğer ilk durumda etki ortaya çıkıyor ve ikinci durumda çıkmıyorsa, o farklı faktör etkinin nedeni veya kaçınılmaz bir parçasıdır. Bilişsel bilimler ve deneysel psikolojide, bağımlı değişken üzerindeki tek bir bağımsız değişkenin net etkisini izole etmek için kullanılan klasik kontrol grubu mantığının epistemolojik temelidir.
Etimoloji
Latince 'differentia' (ayırt etme, fark) ve Yunanca 'kanōn' (kural, ölçüt) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; bilimsel tümevarımın temel mantıksal araçlarını tanımlar.
Karıştırmayın
Uygunluk kanunu (Method of Agreement) ile sıkça karıştırılır; uygunluk kanunu benzer sonuçların ortak nedenini ararken, fark kanunu farklı sonuçların tek bir değişken farkına dayandığı durumu inceler.