İki Uçluluk
Bipolarity
Tanım
Karşılıklı dışlayıcılığa dayanan ve iki zıt boyut arasında güçlü bir negatif korelasyonu temsil eden psikometrik ve kavramsal yapı.
Örnek Vaka / Uygulama
Kişilik envanterleri geliştirilirken, bireyin sosyal ortamlardan kaçınma eğilimi ile sosyal ortamlarda liderlik etme isteği tek bir 'sosyallik' boyutu olarak değil, iki uçlu bir süreklilik üzerinde ölçülür. Puanın bir kutba yakınlaşması diğer kutuptan uzaklaşmasını net bir şekilde belirler.
Derin Analiz
Psikometri, kişilik kuramları ve duygulanım araştırmalarında iki uçluluk, tek boyutluluğun (unidimensionality) aksine, bir niteliğin sadece azalıp çoğalmasını değil, iki mutlak zıt kutup arasında salınmasını veya konumlanmasını ifade eder. Örneğin, içedönüklük ve dışadönüklük ya da mutluluk ve üzüntü gibi yapılar bu eksende değerlendirilir. Bu yaklaşım, bireyin aynı anda hem maksimum düzeyde iki zıt kutbu barındıramayacağı varsayımına dayanır; kutuplardan birindeki artış, diğerindeki azalışı zorunlu kılar.
Etimoloji
Latince 'bi-' [iki] + 'polus' [kutup, eksen] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir; kelime kökeni itibarıyla zıt iki uç noktayı barındıran yapıyı ifade eder.
Karıştırmayın
Tek boyutluluk (unidimensionality) ile karıştırılır; tek boyutluluk tek bir özelliğin miktarındaki değişimi incelerken, iki uçluluk aralarında ters yönlü güçlü ilişki bulunan iki zıt kutbu merkeze alır.