Psikometrik Ölçekleme
Psychometric Scaling
Tanım
Psikolojik bir yapıyı ölçmek amacıyla bir test maddeleri setine verilen yanıtların analizi yoluyla araç geliştirme sürecidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni bir tükenmişlik sendromu ölçeği geliştiren bir araştırmacı, başlangıçta yazdığı 80 maddelik havuzu bir grup katılımcıya uygular. Elde edilen veriler üzerinde açımlayıcı faktör analizi yaparak yapı geçerliğini bozan veya düşük faktör yüküne sahip maddeleri ayıklar ve ölçeği 22 maddeye indirgeyerek nihai puanlama anahtarını oluşturur.
Derin Analiz
Psikometrik ölçekleme, soyut latent değişkenlerin (tutumlar, zeka, kişilik özellikleri, kaygı düzeyleri gibi doğrudan gözlemlenemeyen yapılar) sayısal ve standart değerlere dönüştürülmesini sağlayan metodolojik bir süreçtir. Süreç; madde havuzunun oluşturulması, psikometrik özelliklerin incelenmesi, açımlayıcı veya doğrulayıcı faktör analizleri ile maddelerin indirgenmesi ve uygun puanlama modellerinin (Klasik Test Kuramı veya Madde Tepki Kuramı çerçevesinde) belirlenmesini kapsar. İstatistiki geçerlik ve güvenirlik, bu sürecin ampirik temelini oluşturur.
Etimoloji
Yunanca 'psychē' (ruh, zihin) + 'metron' (ölçü) sözcüklerinin birleşiminden türetilen 'psikometri' köküne, İngilizce 'scaling' (derecelendirme/ölçeklendirme) ekinin eklenmesiyle oluşmuştur.
Karıştırmayın
Test geliştirme (genel süreci ifade eder, ölçekleme bunun sadece maddelerin sayısal konumlendirilmesi aşamasıdır) ve psikodiagnostik değerlendirme (bireysel klinik tanı koyma süreci, ölçekleme ise bu tanıya araç sağlayan matematiksel tabandır).
Keşfetmeye Devam Edin
Faktör Analizi
Faktör Analizi
Factor Analysis
Gözlenen çok sayıda birbiriyle ilişkili değişkeni, aralarındaki ortak varyansı temel alarak daha az sayıda gizli ve soyut değişkene (faktöre) indirgeyen çok değişkenli bir istatistiksel yöntem.
İncele
Klasik Test Kuramı
Klasik Test Kuramı
Classical Test Theory (CTT)
Gözlenen test puanının, bireyin gerçek puanı ile ölçüm sürecinden kaynaklanan rastgele hatanın toplamından oluştuğunu varsayan psikometrik yaklaşım.
İncele
Madde Tepki Kuramı
Madde Tepki Kuramı
İtem Response Theory (IRT)
Bireylerin gizil bir özelliğini veya yeteneğini, bir teste verdikleri yanıtlar üzerinden olasılıksal temelde ölçen psikometrik ölçüm kuramı.
İncele
Güvenirlik
Güvenirlik
Reliability
Bir ölçme aracının, ölçülmek istenen özelliği rasgele hatalardan arınmış bir şekilde, tekrarlanan uygulamalarda ne derece tutarlı ve kararlı sonuçlar verdiğini gösteren psikometrik özellik.
İncele