Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Çapraz Sınıflama

Cross-classification

Tanım

Gözlemlerin veya bireylerin, iki ya da daha fazla değişkenin ortak özelliklerine göre bir satır ve sütun kesişim matrisine (genellikle olasılık veya kontingans tablosu) yerleştirilmesi.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir klinik psikoloğun, 200 hastanın tedavi başarısını (Başarılı / Başarısız) ve uygulanan terapi ekolünü (Bilişsel Davranışçı / Psikodinamik) incelediği bir araştırmada verileri 2x2'lik bir matrise yerleştirmesi çapraz sınıflamadır.

Derin Analiz

Çapraz sınıflama, çok değişkenli analizlerde ve deneysel tasarımlarda verinin yapılandırılması için kullanılan temel bir istatistiksel yöntemdir. Temel amacı, iki veya daha fazla kategorik değişken arasındaki olası bağımlılığı, etkileşimi veya frekans dağılımını incelemektir. İstatistiki olarak ki-kare ($chi^2$) bağımsızlık testleri veya lojistik regresyon modelleri, bu yöntemin ürettiği kontingans tabloları (contingency tables) üzerinden yürütülür. Her bir örneklem biriminin, satır ve sütun kategorilerinin ortak kesişimine atanması, verinin çok boyutlu uzayda frekans bazlı modellenmesini sağlar.

Etimoloji

İngilizce 'cross' (çapraz, karşılıklı) ve Latince 'classis' (sınıf, grup) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; veri matrislerinde iki veya daha fazla değişkenin kategorilerinin kesişim kümesini ifade eder.

Karıştırmayın

Hiyerarşik sınıflama (hierarchical classification) ile sıklıkla karıştırılır; hiyerarşik yapıda kategoriler iç içe (üst-alt) iken, çapraz sınıflamada değişkenler bağımsız satır ve sütun düzlemlerinde kesişir.