Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Serbest Parametre

Free Parameter

Tanım

Matematiksel veya istatistiksel bir modelde, verilerden tahmin edilmesi gereken ve önceden sabitlenmemiş değişken değer.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir araştırmacının öz saygı ile akademik başarı arasındaki gizil (latent) değişkenleri incelediği bir yapısal eşitlik modelinde, her bir gizil değişkenin hata varyansları ve faktör yüklerinin bir kısmı modelin tanımlanabilmesi için 1.0 olarak sabitlenir (fixed parameter). Ancak kalan diğer faktör yükleri veri setinden kestirilmek üzere serbest bırakılır (free parameter).

Derin Analiz

Yapısal eşitlik modellemesi (SEM) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) gibi karmaşık istatistiksel prosedürlerde, modelin veriye uyumunu optimize etmek amacıyla serbest bırakılan ve tahmin ediciler aracılığıyla hesaplanan parametrelerdir. Sabit parametrelerin aksine, önceden bilinen bir değere sahip değildirler; aksine, örneklem verisinden elde edilen varyans-kovaryans matrisleri üzerinden türetilirler. Modelin serbestlik derecesi (degrees of freedom), tahmin edilecek serbest parametre sayısının bilinen veri noktası sayısından çıkarılmasıyla belirlenir. Aşırı uyum (overfitting) tehlikesi, modele gereğinden fazla serbest parametre eklendiğinde ortaya çıkar; bu durum modelin genellenebilirliğini zayıflatır.

Etimoloji

İngilizce 'free' (serbest, bağımsız) ve Latince 'paramentum' (donanım, düzenleme) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Sabit parametre (fixed parameter) ile karıştırılır; sabit parametre önceden bilinen ve araştırmacı tarafından atanan (genellikle 0 veya 1 gibi) sabit bir değere sahipken, serbest parametre veriden ampirik olarak tahmin edilir.