Aksiyon Potansiyeli
Action Potential (AP)
Tanım
Bir nöronun aksonu boyunca sinirsel iletimi sağlayan, hücre zarındaki elektriksel potansiyelin hızlı ve geçici bir şekilde depolarize olup yeniden dinlenme durumuna dönmesi sürecidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Elimize sıcak bir çay bardağı değdiğinde, derideki termoreseptörler uyarılır ve bu uyarı duyusal nöronlar boyunca aksiyon potansiyelleri dizisi olarak omuriliğe ve ardından beyne iletilir, böylece anında elin çekilmesi sağlanır.
Derin Analiz
Nörofizyolojide aksiyon potansiyeli, hücre içi ve dışı iyon gradyanlarının dinamik dengesi üzerinden gerçekleşir. İstirahat durumunda -70 mV civarında olan zar potansiyeli, voltaj kapılı sodyum kanallarının açılmasıyla ani bir içe sodyum akışı yaşar ve +30 mV değerine ulaşarak depolarizasyon evresini tamamlar. Ardından potasyum kanallarının devreye girmesiyle hücre içi yeniden negatifleşir (repolorizasyon), kısa bir hiperpolarizasyon (aşırı kutuplaşma) anından sonra sodyum-potasyum pompası aracılığıyla orijinal istirahat potansiyeline geri döner. Bu süreç milisaniyeler mertebesinde gerçekleşir ve 'hep ya da hiç' kuralına göre işler.
Etimoloji
Latince 'actio' (yapma, eylem, hareket) ve 'potentia' (güç, yetenek, gizil güç) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; hücresel düzeyde elektriksel bir gücün harekete geçişini ifade eder.
Karıştırmayın
İstirahat zar potansiyeli ile karıştırılır; istirahat potansiyeli hücrenin uyarılmayı beklediği -70 mV'luk durağan durumu iken, aksiyon potansiyeli bu durumun anlık ve aktif olarak tersine çevrilmesidir.