Yaşam Krizi
Life Crisis
Tanım
Boşanma veya bir aile bireyinin kaybı gibi majör yaşam deneyimleriyle tetiklenen, yoğun sıkıntı ve kapsamlı uyum süreçleri gerektiren kritik dönem.
Örnek Vaka / Uygulama
Kırk yıllık eşini ani bir kalp krizi sonucu kaybeden 68 yaşındaki bir bireyin, sadece yas süreci yaşamakla kalmayıp; ekonomik hayatta kalma, yalnız yaşama becerileri edinme ve kimlik krizini yönetme gibi birden fazla majör adaptasyon görevini aynı anda omuzlamak zorunda kalması bir yaşam krizidir. Bu süreçte bireyde uyku bozuklukları, somatik ağrılar ve bilişsel işlevlerde (dikkat ve bellek) geçici düşüşler gözlemlenebilir.
Derin Analiz
Yaşam krizi, bireyin homeostatik dengesini sarsan ve mevcut başa çıkma stratejilerini yetersiz kılan akut çevresel veya durumsal stres faktörlerinin tetiklediği psikolojik bir eşiktir. Bu süreçte HPA aksının (hipotalamus-hipofiz-adrenal korteks) kronik olarak aktive olması, kortizol salınımının regülasyonunu bozarak hem psikopatolojik semptomlara (depresif duygu durum, anksiyete) zemin hazırlar hem de psikosomatik rahatsızlıkların (kardiyovasküler hassasiyet, immün supresyon) prevalansını artırır. Bilişsel düzeyde ise, bireyin dünyayı anlamlandırma şemaları (varsayımlar dünyası) çöker ve bu durum kapsamlı bir bilişsel yeniden yapılandırma zorunluluğunu beraberinde getirir.
Etimoloji
Karıştırmayın
Gelişimsel kriz (Erikson'un yaşam evrelerindeki normatif geçişlerle karıştırılmamalıdır; yaşam krizi genellikle öngörülemeyen çevresel olaylarla tetiklenir) ve travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) (yaşam krizi her zaman DSM-5 kriterlerini karşılayan bir travmatik yaşam olayı içermez, daha çok adaptasyon kapasitesinin zorlanmasıdır).
Keşfetmeye Devam Edin
Uyum Bozukluğu
Adjustment Disorder
Tanımlanabilir bir yaşam stresörünün ardından üç ay içinde ortaya çıkan, beklenenden daha şiddetli duygusal veya davranışsal tepkilerle karakterize klinik tablo.
İncele
Kriz Müdahalesi
Crisis İntervention
Şiddetli bir sarsıntı veya felaket yaşayan bireylerin akut psikolojik dengesini hızla yeniden sağlamak amacıyla uygulanan kısa süreli, yapılandırılmış destek süreci.
İncele