Örtük Davranış
Covert Behavior
Tanım
Dışarıdan doğrudan gözlemlenemeyen, yalnızca özne tarafından rapor edilebilen veya dolaylı olarak çıkarılabilen zihinsel ve fizyolojik süreçler.
Örnek Vaka / Uygulama
Topluluk önünde konuşma yapacak bir kişinin dışarıdan tamamen sakin görünmesi (açık davranışı) ancak zihninde sürekli başarısız olacağını hayal etmesi ve felaket senaryoları kurgulaması (örtük davranışı) tipik bir örnektir.
Derin Analiz
Radikal davranışçılık ve bilişsel psikoloji ekseninde örtük davranış, açık davranışın (overt behavior) aksine, ampirik olarak çıplak gözle veya standart dışsal araçlarla doğrudan ölçülemeyen içsel olayları kapsar. Zihinde canlandırma, problem çözme, içsel konuşma, hayal kurma ve hatta otonom sinir sisteminin ince içsel tepkileri bu kategoriye girer. Bilişsel-davranışçı terapilerde (BDT), danışanın bu gizli süreçleri (otomatik düşünceler gibi) fark etmesi ve ampirik olarak test etmesi, değişimin mekanik temelini oluşturur. Ölçümü genellikle öz-bildirim (self-report) ölçeklerine veya dolaylı psikofizyolojik göstergelere dayanır.
Etimoloji
Latince 'coopertus' (örtülü, gizli, kapalı) sözcüğünden türetilmiş olup, davranışçılık literatüründe dışarıdan doğrudan gözlemlenemeyen süreçleri tanımlamak için kullanılır.
Karıştırmayın
Açık davranış (overt behavior) ile karıştırılır; açık davranış dışarıdan doğrudan gözlemlenebilir ve ölçülebilirken, örtük davranış tamamen öznenin iç dünyasında gerçekleşir ve dışarıdan ancak çıkarım yoluyla tahmin edilebilir.