Fonksiyonel Manyetik Rezonans Görüntüleme
Functional Magnetic Resonance İmaging (fmrı; Functional MRI)
Tanım
Beyin aktivitesi ile yerel kan akışı değişiklikleri arasındaki korelasyona dayalı olarak, bilişsel aktivasyon alanlarını lokalize etmek için kullanılan bir manyetik rezonans görüntüleme biçimidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir bilişsel psikoloji laboratuvarında yürütülen karar verme deneyinde, katılımcılara fMRI tarayıcısı içerisindeyken ekonomik risk içeren ikilemler sunulur. Katipçi riskli bir tercih yaptığında prefrontal korteks ve amigdala bölgelerindeki BOLD sinyal yoğunluğunun başlangıç çizgisinin üzerine çıktığı tespit edilir; bu veri, anlık dürtüsel seçimlerin nöral altyapısını haritalandırmak için istatistiksel modellerle analiz edilir.
Derin Analiz
fMRI, nöral aktivite ile hemodinamik yanıt arasındaki ilişkiyi temel alır. Nöronlar ateşlendiğinde, o bölgedeki enerji talebi artar ve bunu telafi etmek için lokal serebral kan akışında (CBF) ani bir artış meydana gelir. Bu mekanizma, oksijen tüketimindeki artıştan daha büyük bir oranda oksijenli kanın bölgeye akışını tetikler. Sonuç olarak, aktif bölgedeki oksijenli hemoglobin oranı geçici olarak yükselir. Kan oksijen seviyesine bağlı (BOLD - Blood Oxygen Level-Dependent) kontrast olarak bilinen bu fenomen, güçlü manyetik alanlar altında protonların spin özelliklerindeki değişimler aracılığıyla fMRI sinyalini oluşturur. Yöntem, yüksek uzaysal çözünürlük sunarken, elektromiyografik veya elektroensefalografik (EEG) yöntemlere kıyasla zamansal çözünürlük açısından dolaylı bir gecikmeye sahiptir; çünkü hemodinamik yanıtın zirve yapması birkaç saniye sürer.
Etimoloji
Latince 'functio' [ifa etme, yerine getirme] + 'magneticus' [mıknatısa ait] + 'resonantia' [yankılanma] + 'imago' [görüntü, suret]
Karıştırmayın
Yapısal MRI (morfolojik anatomiyi gösterirken fMRI işlevsel aktiviteyi gösterir), EEG (elektriksel aktiviteyi doğrudan ve yüksek zamansal çözünürlükle ölçerken fMRI hemodinamik değişimi baz alır) ve PET (radyoaktif izotoplar kullanırken fMRI manyetik alan ve kan özelliklerini kullanır).