Ketleme
İnhibition
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Yoğun bir iş toplantısında, bir meslektaşının eleştirisi karşısında öfkeyle bağırıp masa yumruklama dürtüsünü hisseden bir bireyin, sosyal ve mesleki sonuçlarını tartarak bu dürtüyü bilinçli olarak bastırması ve sakin kalabilmesi ketleme yeteneğinin tipik bir dışavurumudur.
Derin Analiz
Ketleme, bilişsel bilimlerden nörofizyolojiye, psikanalizden davranışçı psikolojiye kadar geniş bir yelpazede merkezi bir rol oynamaktadır. Bilişsel psikolojide ve yürütücü işlevler bağlamında, dikkat dağıtıcıları ve baskın fakat uygunsuz olabilecek tepkileri durdurma becerisini (response inhibition) ifade eder; bu süreçte prefrontal korteks ve bazal ganglionlar kritik bir nöral ağ oluşturur. Klasik ve edimsel koşullamada ise, bir uyarıcıya karşı verilen tepkinin aktif olarak bloke edilmesi veya geciktirilmesidir. Psikanalitik düzlemde ise süperegonun, egoyu tehdit eden içgüdüsel dürtüleri ve libidinal enerjiyi bilinçdışı mekanizmalarla denetim altında tutmasıdır.
Etimoloji
Latince 'inhibitus' (durdurulmuş, engellenmiş) fiil kökünden; 'in-' (içine, üzerinde) ve 'habere' (sahip olmak, tutmak) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Bastırma (repression) ile sıklıkla karıştırılır; bastırma tamamen bilinçdışı anıları veya dürtüleri zihnin dışında tutma mekanizmasıyken, ketleme hem bilinçli hem bilinçdışı düzeyde işleyebilen, davranış, biliş ve nöronal ateşlemeleri kapsayan daha geniş bir şemsiye terimdir.