Kondisyonel
Contingent
Tanım
Bir durumun, olayın veya davranışın belirli şartlara, koşullara ya da başka bir değişkenin varlığına bağlı olma durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Bilişsel davranışçı terapide bir danışanın öfke patlamaları yaşaması, eşinin belirli eleştirel söylemlerde bulunmasına bağlıdır (contingent). Terapist, bu döngüyü kırmak için pekiştireçlerin koşulluluğunu yeniden yapılandırır.
Derin Analiz
Davranışçı psikoloji ve öğrenme kuramlarında 'contingent' (kondisyonel/koşullu) kavramı, uyarıcı ile tepki veya davranış ile sonuç arasındaki zamansal ve mekansal bağımlılık ilişkisini betimler. Edimsel koşullamada pekiştirecin verilmesi belirli bir davranışın gerçekleşmesine bağlıdır (örn: Skinner kutusunda fareye yiyeceğin verilmesinin basma davranışına endeksli olması). İstatistiksel ve bilişsel düzeyde ise iki veya daha fazla olay arasındaki olasılıksal bağı ifade eder; bir olayın gerçekleşme olasılığı diğerinin gerçekleşmesine koşuldur. Bu bağlamda deterministik bir zorunluluktan ziyade, olasılıksal bir bağımlılık mimarisine işaret eder.
Etimoloji
Latince 'contingere' (dokunmak, ulaşmak, gerçekleşmek) fiilinden türetilen 'contingens' sözcüğüne dayanır; 'cum-' (birlikte) ve 'tangere' (dokunmak) köklerinin birleşiminden evrilmiştir.
Karıştırmayın
Kesinlik (Determinism) ile karıştırılır; kesinlik mutlak bir nedensellik öngörürken, kondisyonellik şartlara bağlı bir olasılık ifade eder.