Ayırt Edici Pekiştirme
Differential Reinforcement
Tanım
Belirli bir davranış sınıfının pekiştirilirken, diğer alternatif veya istenmeyen davranışların pekiştirilmemesi ya da sönmeye bırakılması süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Sınıfta sürekli parmaksız konuşan bir öğrenciye, yalnızca el kaldırdığı ve söz hakkı aldığı zamanlarda pekiştireç (örneğin övgü veya puan) verilmesi, izinsiz konuşmalarının ise görmezden gelinmesi suretiyle davranışın biçimlendirilmesi.
Derin Analiz
Edimsel koşullama paradigmalarının temel yapı taşlarından biri olan ayırt edici pekiştirme, organizmanın uyaran kontrolü kazanmasını ve davranışın topografyasını (frekans, süre, şiddet veya latency) hassas bir şekilde manipüle etmeyi sağlar. Skinnerci gelenekte, belirli bir ölçütü karşılayan tepkilerin (örneğin belirli bir süreyi aşan kaldıraç basma davranışları) ödüllendirilmesi, karşılamayanların ise karşılıksız bırakılması mekanizmasına dayanır. Bu yöntem, klinik ortamda uyarlantılı (adaptive) davranışların artırılması ve uyarlantılı olmayan davranışların azaltılmasında (örneğin DRI, DRA, DRO gibi alt türleriyle) deneysel analizin en güçlü müdahale araçlarından biridir.
Etimoloji
Latince 'differentia' (fark, ayrım) ve 'reinfortiare' (güçlendirmek, pekiştirmek) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; davranışçı psikoloji literatüründe operant koşullama ilkelerini yapılandırmak için operasyonel olarak tanımlanmıştır.
Karıştırmayın
Sönme (extinction) süreci ile sıklıkla karıştırılır; sönme, tüm pekiştireçlerin tamamen kesilmesini ifade ederken, ayırt edici pekiştirme belirli bir davranışı ödüllendirip diğerini dışarıda bırakarak seçici bir pekiştirme mimarisi kurar.