Değişim Gecikmesi (COD)
Change-over Delay (COD)
Tanım
Eşzamanlı pekiştirme tarifelerinde, organizmanın bir alternatif yanıttan diğerine geçişi ile bu yeni yanıttan dolayı pekiştireç alması arasına konulan zorunlu zaman aralığı.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvarda bir güvercin, eşzamanlı iki anahtarı gagalayarak yiyecek elde etmektedir. Sol anahtar her 30 saniyede bir (değişken aralıklı tarife VI 30s), sağ anahtar ise her 60 saniyede bir (VI 60s) yiyecek vermektedir. Güvercin, sol anahtardan sağ anahtara geçtiği an eğer COD (örn. 2 saniye) tanımlanmamışsa, sağ anahtarda o an hazırda bekleyen yiyeceği anında alabilir. Ancak 2 saniyelik bir değişim gecikmesi (COD) devredeyse, güvercin sağ anahtarı gagaladıktan sonra pekiştireci alabilmek için o anahtarda en az 2 saniye boyunca başka bir hamle yapmadan veya sol tarafa dönmeden durmak zorundadır.
Derin Analiz
Deneysel psikoloji ve edimsel koşullama çalışmalarında, özellikle eşzamanlı tarifelerde (concurrent schedules), organizmanın iki farklı alternatif (örneğin iki ayrı kaldıraç veya gaga tuşu) arasında sürekli ve hızlı gidip gelmesini (alternation) engellemek için kullanılan metodolojik bir kontroldür. Eğer bu gecikme mekanizması uygulanmazsa, hayvanlar iki alternatif arasında sürekli geçiş yaparak her iki kaynaktan da tesadüfi pekiştireçler elde edebilir ve bu durum eşleşme kanununun (matching law) geçerliliğini bozar. COD, organizmanın diğer seçeneğe geçtikten sonra pekiştireç alabilmesi için belirli bir süre (örneğin 2 saniye) boyunca o seçenekte kalmasını zorunlu kılar. Böylece ani geçişlerin pekişmesi engellenir ve gerçek tercih oranları hassasiyetle ölçülebilir.
Etimoloji
İngilizce 'change' (değiştirmek) + 'over' (öteye geçmek) fiillerinin birleşimi ve 'delay' (gecikme, geciktirme) kelimesinden türetilmiştir; deneysel psikoloji terminolojisinde davranışsal geçişleri kontrol etmek amacıyla türetilmiştir.
Karıştırmayın
Sönme patlaması (extinction burst) veya ceza tarifeleriyle karıştırılabilir. COD bir ceza veya sönme değildir; sadece belirli bir davranış zincirinin temporal (zamansal) kontingensini düzenleyen operasyonel bir gecikmedir.