Kollateral Davranış
Collateral Behavior
Tanım
Bir pekiştirme kontingensi tarafından doğrudan talep edilmemesine rağmen, doğrudan pekiştirilen davranışla düzenli ve zamansal bir ilişki içinde ortaya çıkan ikincil eylem.
Örnek Vaka / Uygulama
Sabit aralıklı yiyecek pekiştirmesi alan bir güvercinin, yem haznemeye başlamadan hemen önce kafesin köşesinde belirli bir yönde üç kez dönmesi veya duvara hafifçe gaga vurması. Yiyecek bu gagalama veya dönme nedeniyle verilmemektedir, ancak pekiştirme zamanıyla kilitli bir tempoda düzenli olarak tekrarlanmaktadır.
Derin Analiz
Deneysel analiz ve edimsel koşullama bağlamında kollateral davranışlar, organizmanın birincil pekiştireçlere ulaşma sürecinde serglediği ritmik, eşlikçi motor paternlerdir. Doğrudan ödüllendirilmeseler dahi, pekiştirme tarifelerinin (özellikle sabit zamanlı aralık tarifeleri) yarattığı gerginlik veya temporal kontrol altında kendiliğinden şekillenirler. Bilişsel ve davranışsal düzeyde, bu tür davranışlar genellikle ara davranışlar (interim behaviors) veya adjuvan ritüellerle örtüşür; sistemin homeostatik dengeyi koruma veya zaman algısını motorik olarak doldurma çabasının bir yansıması olarak ortaya çıkar.
Etimoloji
Latince 'cum-' (birlikte, beraber) ve 'lateralis' (yan, kenar) kelimelerinden türetilen 'collateral' (yanal, ikincil) ile Eski İngilizce 'behebban' kökünden gelen 'behavior' (davranış) sözcüğünün birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Edimsel davranış (operant behavior) ile karıştırılabilir; temel fark, kollateral davranışın pekiştireç tarafından doğrudan seçilmemiş ve şekillendirilmemiş olması, sadece zamansal bir tesadüfle eşlik etmesidir. Batıl davranış (superstitious behavior) ile sıklıkla iç içe geçer, ancak her batıl davranış bir kollateral davranış formu içerebilir.